ארכיון טיגריניה - Safe-sex
לתשומת ליבכם/ן, המרפאה תהיה סגורה לקבלת קהל בין ה- 14.08-25.08 כולל, חזרה לעבודה שגרתית ב- 27.08
טלפון לקבלת קהל וזימון תורים 03.5373738

(ብጾታዊ ሕማማት ንኽሓምም ካብ ካልኦት ዝገደደ ዕድል ዶ ይህልወኒ(ኣወዳት

ናይ ጾታዊ ሕማማትን ኤድስን ብጾታዊ ርክብ ክመሓላለፉ ይኽእሉ፡ናብ ብልዕቲ ብምእታው ፡ናብ መዓኮርን ኣፍን፡ስለዚ ኩልና ኣብ ክንጥቃዕ ንኽእል ኢና ፡እንተደሊና ገዛእ ርእስና ንጥዕናና ክንከላኸል ንኽእል ኢና ። ዝያዳ ክጥቃዕ ኣብ ሓደጋ ዘሎ ሕብረተሰብ ኣሎ ዶ? እወ። ስለምንታይ እዩ ኣብ ሓደጋ ምህላውካ ክፍለጥ ኣገዳሲ ዝኸውን፡ጥዕናኻ ምእንቲ ክትከላኸል። ንኽትጥቃዕ ኣብ ሓደጋ ከምዘሎኻ ብምንታይ ትፈልጥ? ነዞም ዝስዕቡ ሕቶታት መልስ። ምስ ብዙሓት መጻምድታት ጾታዊ ርክብ ትፍጽም ዶ? ኮንዶም ዶ ኣይተዘውትርን ኢኻ? ንውሑስ ጾታዊ ርክብ ኣይትግደስን ዲኻ? ጾታዊ ዓመጽ ኣጋጢሙካ ዶ ይፈልጥ? ምናልባሽ ኣብ ፍሉይ ዝኾነ ሕብረተሰብ ኮንካ ኣተዓባብያኻ ናብ ናይ ጾታዊ ዓመጽ ወይ ግዳይ ዳሪቱካ ዶ ወይ ጾታዊ ዓመጽ ኣጋጢሙካ ዶ? ወዲ ኾንካ ምስ ኣወዳት ጾታዊ ርክብ ትፍጽም ዶ? ብውሕዱ ካብዞም ሕቶታት ሓንቲ ሕቶ “እወ”ብምባል እንተመሊስካ በቲ ሕማም ክትጥቀዓሉ እትኽእል ሓደጋ ኣሎኻ ማለት እዩ። ብዝሒ መጻምድታት ንቫይረስ ምቅላዕ፡ንጀርምታትን ክልኦትን ነቲ ጾታዊ ሕማም ዘስዕቡ፡መጠን መጻምድኻ ምብዛሖም ናይ በቲ ሕማም ምጥቃዕ ከኣ ዝበዝሐ ይኸውን።ስለዚ ምስ ብዙሓት ሰባት ጾታዊ ርክብ ትፍጽም እንተደኣ ኮንካ በቲ ጽታዊ ሕማም ኤች ኣይ ቪን  ከም እትጥቃዕ ኣይትዘንግዕ ።ስለዚ ኣብ ፍርቂ ዓመት ክትምርመር ኣገዳሲ እዩ። ኮንዶም ኮንዶም ምጥቃም እቲ ንጾታዊ ሕማምን ኤች ኣይቪን  ጥንስን ንምክልኻል እቲ ዝበለጸ መከላኸሊ እዩ።ገለ ሕማማት ኮንዶም እንዳተጠቐምካ ዋላ ዝመሓላለፉ ኣሎዉ፡ስለዚ ከምቲ ዝግባእ ምእንቲ ክንከላኸል ኣገባብ ኣጠቓቕማ ኮንዶም ክንፈልጥ ይግባእ ንውሑስ ጾታዊ ርክብ ዘይምቅዋም ገለ ግዜ ንዘይ ውሑስ ጾታዊ ርክብ ኣይፋል ንምባል የሸግረና እዩ።እዚ ናይቲ ካልኣይና ድልየታት ብምርኣይ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ኮንዶም ክንእዝዝ ውን ንሓፍር፡ነቲ መጻምድና ምእንቲ ከይንስእኖ ውን ክኸውን ይኽእል እዩ፡ወይ ከኣ መጻምድና ሓይሊ ኣብ ዝጥቐመሉ እዋን ከም ክእለት ዘይብልና ብዘይ ምክልኻል ኢና ስቕ እንብል፡እዞም ኩነታት እዚኦም ብጾታዊ ሕማም ንኽንሓምም ዓቢ ሓደጋ እዮም፡ካብዞም ዝጠቐስናዮም ገለ ኣጋጢሙካ እንተኾይኑ ናብ ናይ ምኒስትሪ ጥዕና ናይ ጾታዊ ሕክምና ሓብር፡እንታይ ከምዝገጠመካ ሓብር ሓገዝ ውን ሕተት፡ንበይንኻ ክትፈትሖ ምእንቲ ከይከብደካ። ናይ ጾታዊ ዓመጽ ግዳያት ጾታዊ ዓመጽ...

ቫይረስ HPV ወይ ኢፒሎማ እንታይ እዩ?

እዚ ቫይረስ ሃፐፒሎማ (HPV)ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፍ ኮይኑ ንደቂ ተባዕትዮን ኣንስትዮን ከኣ ይሃሲ ፡ኣብ መንእሰያት ልሙድ ተርእዮ እዩ ዳርጋ 80% ከኣ ኣብ መንእሰያት ይረአ;ልዕሊ 100 ዝኾኑ ዝተፈላለዩ ቫይረሳት ኣሎዉ፡መብዛሕትኦም ንሕማም ወይ ምልክታት ናይ ሕማም ዘኸትሉ ኣይኮኑን፡30 ካብኦም  ኣብ መትሎ ኣብ ኣፍን ኣብ ጎሮሮን ሕማም ዘኸትሉ እዮም፡ መብዛሕትኦም ደቂ ሰባት ነዚ ዓይነት ቫይረስ እዚ ብቐሊሉ እዮም ዘሸንፍዎ ፡ብሳዕቤናቱ ውን ብዙሕ ኣይሳቐዩን።ውሑዳት ክብኦም ጥራሕ እዮም ክባዘሑ ዝኽእሉ፡ መንሽሮ ኣብ ክሳድ ናይ ማህጸን፡ኣብ ብልዕትን  ኣብ ጎረሮን ወይ ኣብ ከባቢ መዓኮር መቁሰልትን ዕንፍሩርን  ኣብ ደቂ ኣንስትዮ የኸትል የኸትል።ኣብ ኣወዳት መንሽሮ ኣብ መትሎ መቁሰልቲን ጡብ ኣድግን ከኣ ኣብ ከባቢ መዓኮርን ኣብ ጎረሮን የኸትል። እቶም ንዕንፍሩር መሳሊ ጡብ ኣድጊ ዘኸትሉ ቫይረሳት፡ ነቲ  ኣብ ክሳድ  ማሕጸን ዝወጽእ መንሽሮ  ዘኽትል ኣይኮነን። እቲ ክታበት ኣብ ዝሰኣነሉ ግዜ ፡መብዛሕትኦም ጾታዊ ርክብ ዝፍጽሙ ደቂ ሰባት በዚ HPV ኣብ ሂወቶም ምሉእ ብሓደ ወይ ካብኡ ንላዕሊ  ብዝተፈላለዩ ዓይነት  ቫይረሳት  ክጥቕዑ ይኽእሉ።   በዚ HPV ቫይረስ ብኸመይ ትጥቃዕ?   ዝኾነ ዓይነት ጾታዊ ርክብ ዝፍጽም ወዲ ተባዕታይ ወይ ጛል ኣንስተይቲ ፡በቲ HPV ቫይረስ   ንኽጥቓዕ ኣብ ሓደጋ ይርከብ ፡መብዛሕትኦም ካብቶም ዝጥቕዑ ከኣ ምልክታት ኣይረኣዮምን።ትርጉም ናይዚ ከኣ ብዘይፍላጥ እቲ ቫይረስ ንኻልኦት ከመሓላልፉሎም ይኽእሉ ማለት እዩ። እቲ HPV ቫይረስ ካብ መጀመርታ ደረጃ ናይ ጾታዊ ርክብ ክመሓላለፍ ተኽእሎ ኣሎ፡እቲ ሰብ እቲ ቫይረስ ዘሎዎ እንተኾይኑ ብምትንኻፍ ናይ ቆርበት ምስ ቆርቤት ዋላ ክመሓላለፍ ይኽእል እዩ፡በዚ ምኽንያት እዩ ከኣ ኮንዶ ምሉእ ብምሉእ ካብቲ ቫይረስ ክከላኸል ዘይክእል ። ብHPV ቫይረስ ከምዝተጠቓዕኩ ብኸመይ እፈልጥ? HPV ቫይረስ ብዘይ ምልክታት እዩ ዝረአ ፡በዚ መሰረት ከኣ መብዛሕትኦም በዚ ቫይረስ እዚ ዝተጠቕዑ  ከም ዝተጠቕዑ ኣይፈልጡን። ምስ መንሽሮ ዝተሓዙ ዓይነታት፡መብዛሕትኤን ደቂ ኣንስትዮ ፓፕ ዝበሃል ምርመራ ድሕሪ ምግባር እዩ እቲ ቫይረስ ከምዘሎወን ዝገሃድ፡እዚ ፓፕ ዝበሃል ምርመራ ናይ ማሕጸን ምርመራ ኮይኑ ኣብ ከባቢ ክሳድ ናይ ማህጸን ዝርከቡ ትሹ ዘይጥዑያት ምኻኖም የግህድ...

ተለኺፈ ከይ ከውን እጠራጠር እንተኾይነ መዓስ ክምርመር ኣሎኒ

ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ብኹሉ ዓይነት ጾታዊ ርክብ ብብልዕቲ ብመዓክር ወይ ብኣፍ ይመሓላለፍ፡ስለዚ ከኣ ብናይ ሓደ ግዜ ርክብ ክመሓላለፍ  ተኽእሎ ኣሎ።ስለዚ እቲ ሕማም ካብ ሓደ ናብ ካልእ ይመሓላለፍ እሞ ካብ ሕማም ናብ ሕማም  ይኸውን ማለት እዩ። ብናይ ሓደ ግዚ ርክብን ብናይ ኣፍ ዝግበር ርክብን ምስቲ ካልእ ጾታዊ ርክብ ክወዳደር ከሎ ሕማም ናይ  ምምሕልላፍ ተኽእሎ ውሑድ እዩ።መብዛሕትኦም  ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ብፍላይ ኣብቲ ቀዳማይ ደረጃ ድሕሪ በቲ ሕማም ምልካፍካ ዘሎ ግዜ ምልክታት የብሎምን(ብፍላይ ከኣ ኣብ ደቂ ኣንስትዮ)፡ካብዞም ዝስዕቡ  ምልክታት ሓደ ወይ ካብኡ ንላዕሊ እንተሎኩም ፡ብሓደ ካብቶም ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ተጠቒዕኩም ከይትኾኑ የጠራጥር እዩ። ዘይ ንቡር ፈሳሲ ካብ ብልዕቲ ወይ መትሎ ምሕካኽ ወይ ቁስሊ(ዋላ ብዘይ ቃንዛ)ኣብ ከባቢ ጾታዊ ኣከላት ወይ ኣብ መዓኮር ኣብ ግዜ ሽንቲ ቃንዛ ወይ ከም ምቅጻል ይስመዓካ/ኪ እንተኾይኑ እዚ ምልክታት ምህላው ብጾታዊ ርክብ  ዝመሓላለፉ ሕማማት ኣሎካ ማለት ኣይኮነን፡እንታይ ደኣ ምእንቲ ነጻ ከም ዝኾንካ ከተረጋግጽ ምርመራ ንኽትገብር ይግድዱ።ብኻልኣይ ሸነኽ እዚ ብጾታዊ ሕማማት  ምልካፍ ኣብ  ምልክታት ዝተመርኮሰ ኣይኮነን፡ስለዚ ነፍስ ወከፍ ሰብ ጾታዊ ርክብ ካብ መጻምዱ ወጻኢ ይፍጽም እንተኾይኑ  ኣብ ዝተወሰነ ግዜ ምርመራ ክገብር ይግባእ፡ሓደ ግዜ ኣብ ዓመት ምርመራ ክገብር ተመራጺ እዩ፡ዋላ ምልክታት ከየረኣዩ  ንምርግጋጽን ነቲ ዘጋጥም ረኽሲ ከኣ ንምልላይን ምርመራ ክግበር ይግባእ።ኣብ ልዑል ናይ ሓደጋ ቦታ ዘሎዉ ሰባት ንኸመሓላልፉ ዘሎ ተኽእሎ ዓቢ ስለዝኾነ ክምርመሩ ይምረጽ። እቲ  ድሕሪ በቲ ሕማም ምልካፍካ ናይ በሓቂ እቲ ሕማም ከመሓላለፉ ዝኽእለሉ መንገዲን ግዜን ” ናይ መስኮት ግዜ”ናይ ትጽቢት ግዚ ዝበሃል ካብ ጾታዊ ርክብ ዝገበርካሉ ክሳብ ምርመራ ዘሎ ናይ ትጽቢት ግዜ እዩ፡እዚ ከኣ እቲ ምርመራ እሙንን ውጽኢታዊን ንኽኸውን እዩ።ንኹሉ ዓይነት ሕማም ናይ ትጽቢት ግዜ ዝተፈላለየ እዩ።እዚ ዝስዕብ ናይ ዝተፈላለዩ ዓይነት ሕማማት ናይ ምርመራ ግዜ እዩ ፡ ኤች ኣይ ቪ ኤድስ -12 ሰሙናት ካብ  በቲ ሕማም ምጥቃዕካ ዘሎ ግዜ ጅግል-ክልተ ሰሙን ካብ ግዜ ጾታዊ ርክብ ክላመድያ-ወርሕን...

ሓበሬታ ብዛዕባ ክታበት ንምክልኻል ቫይረስ ሃፕፒሎማ

 ቫይረስ HPV  ወይ ኢፒሎማ እንታይ እዩ? እዚ ቫይረስ ሃፐፒሎማ (HPV)ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፍ ኮይኑ ንደቂ ተባዕትዮን ኣንስትዮን ከኣ ይሃሲ ፡ኣብ መንእሰያት ልሙድ ተርእዮ እዩ ዳርጋ 80% ከኣ ኣብ መንእሰያት ይረአ;ልዕሊ 100 ዝኾኑ ዝተፈላለዩ ቫይረሳት ኣሎዉ፡መብዛሕትኦም ንሕማም ወይ ምልክታት ናይ ሕማም ዘኸትሉ ኣይኮኑን፡30 ካብኦም  ኣብ መትሎ ኣብ ኣፍን ኣብ ጎሮሮን ሕማም ዘኸትሉ እዮም፡ መብዛሕትኦም ደቂ ሰባት ነዚ ዓይነት ቫይረስ እዚ ብቐሊሉ እዮም ዘሸንፍዎ ፡ብሳዕቤናቱ ውን ብዙሕ ኣይሳቐዩን።ውሑዳት ክብኦም ጥራሕ እዮም ክባዘሑ ዝኽእሉ፡ መንሽሮ ኣብ ክሳድ ናይ ማህጸን፡ኣብ ብልዕትን  ኣብ ጎረሮን ወይ ኣብ ከባቢ መዓኮር መቁሰልትን ዕንፍሩርን  ኣብ ደቂ ኣንስትዮ የኸትል የኸትል።ኣብ ኣወዳት መንሽሮ ኣብ መትሎ መቁሰልቲን ጡብ ኣድግን ከኣ ኣብ ከባቢ መዓኮርን ኣብ ጎረሮን የኸትል። እቶም ንዕንፍሩር መሳሊ ጡብ ኣድጊ ዘኸትሉ ቫይረሳት፡ ነቲ  ኣብ ክሳድ  ማሕጸን ዝወጽእ መንሽሮ  ዘኽትል ኣይኮነን። እቲ ክታበት ኣብ ዝሰኣነሉ ግዜ ፡መብዛሕትኦም ጾታዊ ርክብ ዝፍጽሙ ደቂ ሰባት በዚ HPV ኣብ ሂወቶም ምሉእ ብሓደ ወይ ካብኡ ንላዕሊ  ብዝተፈላለዩ ዓይነት  ቫይረሳት  ክጥቕዑ ይኽእሉ።   በዚ HPV ቫይረስ ብኸመይ ትጥቃዕ?   ዝኾነ ዓይነት ጾታዊ ርክብ ዝፍጽም ወዲ ተባዕታይ ወይ ጛል ኣንስተይቲ ፡በቲ HPV ቫይረስ   ንኽጥቓዕ ኣብ ሓደጋ ይርከብ ፡መብዛሕትኦም ካብቶም ዝጥቕዑ ከኣ ምልክታት ኣይረኣዮምን።ትርጉም ናይዚ ከኣ ብዘይፍላጥ እቲ ቫይረስ ንኻልኦት ከመሓላልፉሎም ይኽእሉ ማለት እዩ። እቲ HPV ቫይረስ ካብ መጀመርታ ደረጃ ናይ ጾታዊ ርክብ ክመሓላለፍ ተኽእሎ ኣሎ፡እቲ ሰብ እቲ ቫይረስ ዘሎዎ እንተኾይኑ ብምትንኻፍ ናይ ቆርበት ምስ ቆርቤት ዋላ ክመሓላለፍ ይኽእል እዩ፡በዚ ምኽንያት እዩ ከኣ ኮንዶ ምሉእ ብምሉእ ካብቲ ቫይረስ ክከላኸል ዘይክእል ። ብHPV ቫይረስ ከምዝተጠቓዕኩ ብኸመይ እፈልጥ? HPV ቫይረስ ብዘይ ምልክታት እዩ ዝረአ ፡በዚ መሰረት ከኣ መብዛሕትኦም በዚ ቫይረስ እዚ ዝተጠቕዑ  ከም ዝተጠቕዑ ኣይፈልጡን። ምስ መንሽሮ ዝተሓዙ ዓይነታት፡መብዛሕትኤን ደቂ ኣንስትዮ ፓፕ ዝበሃል ምርመራ ድሕሪ ምግባር እዩ እቲ ቫይረስ ከምዘሎወን ዝገሃድ፡እዚ ፓፕ ዝበሃል ምርመራ ናይ ማሕጸን ምርመራ ኮይኑ ኣብ ከባቢ ክሳድ ናይ...

ቫይረስ ሃፕፒሎማ ዝበሃል እንታይ እዩ

እዚ ሃፕፕሎማ ዝበሃል ቫይረስ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፍ ኮይኑ ኣዝዩ ሓደገኛን ግኑንን እዩ ንደቂ ተባዕትዮን ኣንስትዮን ከኣ የጥቅዕ።ኣብ መንእሰያት ዘሎዎ ጽልዋ ዳርጋ 80% ይበጽሕ።ልዕሊ 100 ዝኾኑ  ዓይነት ቫይረሳት ኣሎዉ ፡መብዛሕቲኦም ግን ሕማም ዘስዕቡ ወይ ምልክታት ዘርእዩ ኣይኮኑን፡30 ካብኦም ከኣ ኣብ ከባቢ መትሎን ኣብ ኣፍን ትንሓግን ሕማም የስዕብ። መብዛሕትኦም ደቂ ሰባት ነዚ ቫይረስ እዚ ብቀሊሉ እዮም ዝብድህዎ ፡ካብ ሳዕቤናቱ ውን ዝሳቀይዎ ነገር የለን።ገለ ውሑዳት ደቂ ተባዕትዮ ግን ኣብ ከባቢ መዓኮር  ሕማም መንሽሮ ከኸትለሎም ይኽእል እዩ፡ከምኡ ውን ቅድሚ እቲ መንሽሮ ገለ ዘሕክኽ  ገለ ቁስሊ ከም በዓል ጡብ ኣድጊ ኢልና እንጽውዖም ሕበጣት  ኣብ  መትሎ ከጋጥም ይኽእል እዩ። ክፍለጥ ዘሎዎ ኣገዳሲ ነገር፡እዚኦም ዝተፈላለዩ ዓይነት ቫይረሳት ከም በዓል ጡብ ኣድጊ ዘኸትሉ ፡ሕማም ንመንሽሮ ዘኸትሉ ኣይኮኑን ብኸመይ እዮም ኣወዳት ብ HPV/ኤች ፒ ቪ ዝጥቅዑ? ዝኾነ ውሑስ ዘይኮነ ጾታዊ ርክብ ዝፍጽም ወዲ ተባዕታይ በቲ ቫይረስ ኤች ፒ ቪ  ንኽጥቃዕ ኣብ ሓደጋ እዩ ዘሎ መብዛሕትኦም እቶም  ዝጥቕዑ ከኣ ምልክታት ናይቲ ቫይረስ ዘይክህልዎም ይኽእል እዩ።እዚ ማለት ከእ ብዘይ ፍላጥ ናብ ካልእ ሰብ ከመሓላልፉሉ ይኽእሉ  እዮም።እዚ ኤች ፒ ቪ ዝበሃል ቫይረስ ካብታ ቀዳመይቲ ዝተጠቓዕካላ እዋን ክመሓላለፍ ይኽእል እዩ።እቲ ሰብ እዚ ቫይረስ እዚ እንተደኣ ኣሎዎ ኮይኑ ዋላ ካብ ቆርበት ናብ ቆርበት   ውን ክሓልፍ ይኽእል እዩ።በዚ ምኽንያት እዩ እምበኣር ኮንዶም ንኹሉ ዓይነት ምምሕላላፍ ናይ ቫይረስ ክከላኸል ዘይክእል። እዚ ምምሕልላፍ ናይ HPV ልሙድ ድዩ? እቲ ቫይረስ  ብብዝሒ ኣብ መንእሰያት እዩ ዝረአ ፡ገለ መጽናዕትታት ከኣ 50% ካብቲ  ሕብረተሰብ ጾታዊ ርክብ ካብ ዝፍጽሙ እዮም። ምርመራ ናይ ኤች ፒ ቪ/HPV ኣብ ኣወዳት ይግበር ዶ? ንግዜኡ ኣብ ኣወዳት ናይ ኤች ፒ ቪ ዝሓሸ ዝበሃል ምርመራ የለን።ኣብ ከባቢ መትሎ ከም ዕንፍሩር ወይ ጡብ ኣድጊ ዝመስል ቁስሊ ኣብ ዝረኣየሉ ግዜ ወይ ብናይ ቆርቤት ሓኪምን ናይ ጾታን ከድና ክንምርመር ይግበኣና ። ነዚ ኤች ፒ ቪ ቫይረስ መድሃኒት ኣሎዎ ዶ? ነቲ...

ሓፈሻዊ – ጾታዊ ሕማማት

ጾታዊ ርክብ ካብቲ ሓደ ካብ ህወትና ዘይፍለ ኣገዳሲ ነገር እዩ፡ከምኡ ውን ገለ ክፋል ናይ ኣካላውን ስነሓሳባውን ጥዕናና ዘይፍለዩ እዮም።ኣብ ሂወትና ብዙሕ ናይ ጾታዊ ርክብ ተመክሮታት ይገጥመና እዩ።ገለ ግዜ ግን ንሕማማት ንቃላዕ ኢና ። ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ኣብ እስራኤል ቁጽሪ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት  እንዳለዓለ  ይኸይድ ኣሎ፡ብፍላይ ከኣ ከም በዓል ጅግል፡ፍንጣጣ፡ከላመድያ ዝኣመሰሉ ሕማማት ።በዚ መሰረት ኣብ እስራኤል ዝተፈላለያ ናይ ጾታዊ ሕማማት ጥዕና ማእከላት ቆይመን ኣሎዋ፡ እዚ ከኣ ነቲ ዝመሓላለፍ ሕማማት ንምጉዳልን ካብ ምምሕልላፍን ምልባዕን ንምክልኻልን ብተወሳኺ ነቶም ዝተለኽፉ መድሓኒት ብምልጋስን ብምምካርን ይሰርሓን ይነጥፋን ኣሎዋ። ጾታዊ ርክብ(ብመዓኮር  ብኣፍ፡ ብብልዕቲ)ረኽሲ ብምግባር  ንኽመሓላለፍ ጠንቕታት እዮም፡ስለዚ ብዛዕባ እቶም ዝመሓላለፉ ሕማማት ቅድመ ኩነት ፍልጠት ክህልወና ኣገዳሲ እዩ ፡ከምኡ ውን ነቶም ዝመሓላለፉ ሕማማት ብኸመይ ንከላኸሎም ምፍላጥ  ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።ብተወሳኺ ብጾታዊ ርክብ ዝመሕላለፉ ሕማማት  ምጥቃዕ ነቲ ናይ ኤች ኣይ ቪ  ዝበሃል ቫይረስ  ናይ ምጥቃዕ  ሓደጋ  የዕብዮን ንሕማም ኤድስ ከኣ ጠንቂ ይኸውን ማለት እዩ።መድሃኒት ናይዞም ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ሓደ ካብቶም  ምምሕልላፍ ኤች ኣይ ቪ  ዘጉድል ኣዝዩ ኣገዳሲ  መድሃኒት  እዩ። ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ኣብ ሰለስተ ይኽፈሉ፡ ብጽግዕተኛ ዝኾኑ ከም በዓል ክራብስ ዝበሃሉ ባልዓት ዝሓላለፉ፡ኣብ ኩሉ ዓይነት ፋርማሲታት ዝሽየጥ መድሃኒት ብምውሳድ ብቕልጡፍ ክፍወሱ ይኽእሉ እዮም። ብባክተርያ ዝመሓላለፉ ጾታዊ ሕማማት ከም በዓል ጅግልን ከላመድያን፡ከኣ ናይ ዝተፈላለዩ ኣንቲብዮቲካ/ናይ ረኽሲ መድሃኒት ብምውሳድ ብቕልቱፍ ክንፍውሶ ንኽእል። ብቫይረስ ዝመሓላለፉ ጾታዊ ሕማማት ከም በዓል ኤች ኣይቪን፡ ሄርፐስ ፡ኤች ፒ ቪን ናይ ጸላም ከብዲ ሕማምን ከኣ ነቲ ምልክታትን እቲ ሕማም ንነዊሕ ምእንቲ ከይጸንሕን ዝከላኸል መድሃኒት ይውሰድ እዩ፡ገለ ግዜ   ነቶም ሕማም ሄርፐስን ኤች ፒ ቪን ኣካላትና ባዕሉ ይፍውሶም እዩ። እዞም ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት እምበኣር ብምልክታቶም ውን ክንከፍሎም ንኽእል ኢና 1.ብፈሳሲ ካብ መትሎን ብልዕትን ዝፍለጡ ሕማማት 2.ቁስልን ሕበጥን ኣብ ጾታዊ ኣካላት ብምኽታል ዝልለዩ ሕማማት 3.ብምቕያሕን መሕከኽትን ኣብ ጾታዊ ኣካላት ብምኽታል ዝልለዩ ሕማማት 4.ኣብ ጾታዊ ኣካላት ምልክታት...

ብምፍሳስ ዝልለዩ ጾታዊ ሕማማት

ከላመድያ ሓደ ካብቶም ኣዝዮም ልሙዳት ዝኾኑ ጾታዊ ሕማም እዩ፡ብፍላይ ከኣ ኣብ ክሊ ዕድመ 15-25 ዘሎዉ ።ካብ ክላመድያ ትራኮማቲስ ዝበሃል ባክተርያ ከኣ ይመጽእ፡ እዚ ባክተርያ እዚ ከኣ ኣብ ፍሕኛ ሽንቲ ወዲ ተባዕታይ ረኽሲ የኸትል፡ንጛል ኣንስተይቲ ከኣ ረኽሲ ናይ ማህጸን የኸትለላ።መብዛሕትኦም ግዳያት ናይዚ ሕማም እዚ ኣወዳት ይኹኑ ኣዋልድ ዝኾነ ዓይነት ምልክታት የብሎምን፡ከምዝተጠቖዑ ውን ኣይፈልጡን በዚ መሰረት ከኣ ሕክምናዊ ምርመራ ስለዘይገብሩ ናብ ዝገደደ ሽግር ይበጽሑ-እዚ ሕማም ከላመድያ እዚ 66% መምከንቲ የኸትል 33% ካብ ማህጸን ወጻኢ ጥንሲ የኸትል። ምልክታት ክላመድያ እቲ ምልክታት ከኣ ካብ 1-5 ሰሙናት ካብቲ ዝተጠቓዕካሉ ግዜ ጀሙሩ ይረአ *መጠግጠግ ዝብል ፈሳሲ ካብ ጫፍ መትሎ *ምቅጻል ኣብ ግዜ ሽንቲ(ኣብ ደቂ ተባዕትዮ) *ኣብ ግዜ ጽግያ ዘይኮነ መድመይቲ ብፍላይ ድሕሪ ጾታዊ ርክብ *ዘይልሙድ ፈሳሲ ካብ ብልዕቲ *ቃንዛ ከብዲ ኣብ ግዜ ጾታዊ ርክብ (ኣብ ደቒ ኣንስትዮ) ብኸመይ ይምርመር፡ ነቲ ባኽተርያ ንምልላይ ናይ ሽንቲ ምርመራ `ብምግባር ናይ ውሽጢ ኣሲድ ብምልላይ(ፒ ሲ ኣር) ዝመሓላለፈሉ መንገዲ-ዘይውሑስ ዝኾነ ጾታዊ ርክብ ብብልዕትን ብመዓኮርን ምስ ዝሓመመ መጻምዲ( ሳሕቲ ከኣ ብኣፍ ብዝግበር ጾታዊ ርክብ ይመሓላለፍ እዩ)፡ካብ ሕምምቲ ኣደ ናብ ውሉድ ውን ይመሓላለፍ እዩ። ብኸመይ ንፍውሶ ብኣንቲብዮቲካ ማለት ኣንጻር ባልዕ ዝበሃል መድሃኒት ካብ ዓይነት ዶክሲሊን ወይ ኣዚታሮሚጺን ብምውሳድ።ኣብ ሕክምና ሊቪኒስኪ እዚ መድሃኒት ብነጻ ይወሃብ። ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ዘኸትሎ ሽግራት፡መምከንቲ የኸትል ረኽሲ ኣብ ጎሎ፡ጥንሲ ካብ ማህጸን ወጻኢ፡ኣብ ደቂ ተባዕትዮ ከኣ ረኽሲ ናይ ፍረነብሲ ፡ረኽሲ ኣብ መፈላልዮ ኣብ ሕጻናት ከኣ -ረኽሲ ናይ ዓይኒን ናይ ሳንቡእን። መከላኸሊ -ግቡእ ኣጠቓቕማ ኮንዶም  ብምዝውታር  ክንከላኸሎ ንኽእል። ናይ  ክላመድያ ናይ መጸበዪ ግዜ – ወርሕን ፈረቓን ጅግል ንክላመድያ ብዝመሳሰል ጅግል እውን ረኽሲ ናይ ፍሕኛ ሽንቲ የኸትል እዩ ፡ንጛል ኣንስተይቲ ከኣ ረኽሲ ናይ ማህጸን የኸትለላ።እቲ ረኽሲ ግን ዕጽፊ ናይ ክላመድያ እዩ። ረኽሲ ኣብ መዓኮርን ረክቱምን ብናይ መዓኮር ምምሕልላፍ  ውን የኸትል እዩ እቲ ነዚ ሕማም እዚ ዘኸትል ባክተርያ ከኣ ነይሰርያ ጎኖርያ፡እዚ ከኣ...

ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ብምልክታት ኣብ ጾታዊ ኣካላት ግን ዘይብሎም

ኤድስ-ናይ ተጻዋርነት ዓቕሚ ዘዳኽም ምልክታት እዚ ሕማም እዚ ብHIV(Human immune deficiency virus)ዝመጽእ እዩ-እዚ ሕማም እዚ ከኣ ነቲ ናይ ምጽዋር ዓቕሚ ክሳብ ናይ መወዳእታ ደረጃ ክሳብ (ናይ ኤድስ ደረጃ) የዳኽምዎ።እዚ ሕማም እዚ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ብጾታዊ ርክብ  ይመሓላለፍ ፡ብምትንኻፍ ደም ናይ ዝሓመመ ካልእ ሰብ፡ካብ ኣደ ናብ ሕጻን ብፍላይ ከኣ ኣብ ግዜ ሕርሲ ካብ ኣደ ናብቲ ሕጻን ከምኡ ውን ኣብ ግዜ ምጥባው ናብ ሕጻን ክመሓላለፍ ይኽእል። እዚ ኤች ኣይቪ ቫይረስ ኣብ ምዕራባውያን ሃገራት ኣብ መወዳእታ 70ታት እዩ ተጋሂዱ ኣብ 20 ክፍለዘመን ማለት እዩ፡ካብቲ እዋን እቲ ንደሓር ሕማም ኤድስ ሓደ ካብቶም ኣብ ዓለም መጽናዕትታት ዝግበረሎም ሕማማት እዩ፡ክሳብ ሕጂ ውን መድሃኒት ዘይብሉ ሕማም ኮይኑ ኣሎ፡ግን ኣብ 90ታት ከኣ ሓደ “ኮክተይል” ዝተባህለ መድሃኒት ተረኺቡ ኣሎ(ሰለስተ ብሓንሳብ ዝውሰድ መድሃኒት ዘጠቓለለ እዩ)፡እዚ መድሃኒት እዚ ዕድመ ናይቶም ሕሙማት ንምንዋሕ ይሕግዝ፡እቲ መድሃኒት ምስተወስደ ከኣ ገለ ካብ ኣካላት ናይ ወዲ ሰብ እቶም ናይ ተጻዋርነት ዓቕምና  ክትንስኡ ይጅምሩ(ብፍላይ ከኣ እቲ መድሃኒት ምስቲ ቫይረስ ኣብ ዝጋጨወሉ ቦታታት)፡ኤድስ ሕዱር ሕማም እዪ እቲ መድሃኒት ከኣ ብቀጥታ ንኸይትመውት  ነቲ ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ብብርቱዕ ንኸይዳኸም ይከላኸል።ዋላ እካ ነቲ መድሃኒት ፈጺሙ ዘጥፍእ መድሃኒት እንተዘይሃለወ፡እቲ ቫይረስ ንኸይመሓላለፍ ዝከለኸል መድሃኒት ግን ኣሎ። ምልክታት ናይ ኤድስ ክንዝክሮ ዝግበእና ነገር እንተደኣ ኣሎ ዋላ እካ ምልክታት ናይ ኤድስ ንኹሉ ማዕረ እንተዘይኮነ ፍሉይ ዝኾነ ምልክታት ናይ ኤች ኣይ ቪ ወይ ውሱን ዝኾነ መግለጺ የብሉን።ምልክታት ናይ ሕማም ኤድስ ድሕሪ ምሕላፉ ንመብዛሕትኡ ሰብ ንነዊሕ ዓመታት እቶም ምልክታት ይረኣዩ እዮም።እዚ ቫይረስ ዘሎዎ ሰብ ዘይውሑስ ዝኾነ ጾታዊ ርክብ ብምፍጻም ንኻልኦት ከመሓላልፍ ይኽእል እዩ፡ዋላ እካ እቶም ምልክታት ናይቲ ሕማም እንተዘይማዕበሉ ማለት እዩ።እቶም ምልክታት ናይዚ ሕማም እዚ ብብርቱዕ ዝኾነ መንገዲ ናይ ከም ረኽሲ ኣብ ሳንቡእ ፡ ምቕናስ ሚዛን ፡ዘይሓዊ ቁስሊ ኣብ ኣፍን መንሽሮን የኸትል። ብኸመይ ነለልዮ? ኮምቦ ዝበሃል መርመራ ነቲ ቫይረስ ባዕሉ ንምልላይ ዝግበር መርመራ እዩ፡ከምኡ ውን...

ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ከም ዝተጠቓዕኩም ብኸምይ ትፈልጡ

ናይ ጾታዊ ርክብ ሕማማት ብኹሉ ዓይነት  ጾታዊ ርክብ እዮም ዝመሓላለፉ-ብብልዕቲ፡ብመዓኮር ብኣፍ፡ከምኡ ውን ብሓደ ግዜ ምትንኻፍ ይመሓላለፉ፡እቲ ናይ ምምሕልላፍ ደረጃታት ካብ ሕማም ናብ ሕማም ዝተፈላለየ እዩ። ገለ ሕማማት ብምትንኻፍ ወይ ብናይ ኣፍ ዝግበሩ ጾታዊ ርክባት ብዝወሓደ  ደረጃ ዝመሓላለፉ ዓይነት  ሕማማት ኣሎዉ። መብዛሕትኦም ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ኣብቲ ቀዳማይ ደረጃ ድሕሪ በቲ ሕማም ምጥቃዕካ ብምልክታት እዮም ዝፍለጡ(ብፍላይ ከኣ ኣብ ደቂ ኣንስትዮ)፡ካብዞም ዝስዕቡ ምልክታት ሓደ ወይ ክልተ እንተደኣ ኣሎኩም ኮይኑ ተጠቂዕኩም ከይትኾኑ የስግእ እዩ። ዘይንቡር ፈሳሲ ካብ ብልዕቲ ወይ ከኣ መትሎ ምሕካኽ ወይ ከኣ መቑሰልቲ (ዋላ ብዘይ ቃንዛ )ኣብ ከባቢ መትሎ ወይ ከኣ ኣብ መዓኮር ምቅጻል ኣብ ግዜ ሽንቲ ንመንእሰያትን ጥዑያትን እንተኾነ ግን እቲ ምልክታት ናይቲ ሕማም ኣሎካ ማለት በቲ ሕማም ተለኺፍካ ማለት ኣይኮነን፡ጥዕናዊ ምርመራ ክትገብር ግን  ይግድደካን ይሕግዘካ በዚ መሰረት ከኣ ምሕማምካን ምጦዓይካን ከተረጋግጽ ትኽእል።ብኻልእ መዳይ ከእ እዚ ሕማም እዚ ኩሉ ግዜ ኣይኮነን ብምልክታት ዝልለ፡ ስለዚ ኩሉ ሰብ ምስ ናይ ኩሉ ግዜ መጻምዱ ዘይኮነ ጾታዊ ርክብ ዝፍጽም እንተኾይኑ  ኣብ ዝተወሰነ ግዜ ምርመራ ክገብር ኣሎዎ፡ዋላ ምልክታት እንተዘይ ተራእዩ ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ምርመራ ክገብር ይግበኦ እዚ ማለት ከኣ ብዝተኽኣለ መጠን ነቲ ረኽሲ ኣቐዲምና  ከነለልዮን ከንውግዶን ምእንቲ ክንክእል እዩ።ስለዚ እቶም ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ንምምሕልላፍ ኣብ ኣስጋኢ ኩነታት ዝርከቡ ሰባት ብብዝሒ  ክምርመሩ ይግባእ። ንምምሕልላፍ ጾታዊ ሕማማት ኣብ ሓደጋ ዘሎ ሰብ መን እዩ? ወዲ/ጛል 20 ዓመት ወይ ካብኡ ንታሕቲ ደቂ ኣንስትዮ ምስ ብዙሓት መጻምዲ ጾታዊ ርክብ ዝፍጽም/እትፍጽም ምስ ሓድሽ/ሓዳሽ መጻምዲ ጾታዊ ርክብ ዝፍጽም ኣብ ዝሓለፈ ጾታዊ ሕማማት ዝነበሮ/ራ ኮንዶም ዘይጥቀሙ ወይ ዘየዘውትሩ ሰባት ምስ ኣወዳት ጾታዊ ርክብ ዝፍጽሙ ኣወዳት ጾታዊ ሕማማት ዘኸትልዎም ጉድኣታት እንታይ እዮም? ረኽሲ ኣብ ጾታዊ ኣካላትና ጥንሲ ካብ ማህጸን ወጻኢ ናይ ዘርኢ ወይ መፍረ ዘይስሩዕነት ወይ ምብልሻው ሕማም መገጣጥሞ ኣካልት ናይ ጎሎ ረኽስታትን ሕማም ልቢ ሕማም ናይ ማእከላይ መትንታት ሓንጎል  ድሕሪ...

ተለኺፈ ከይ ከውን እጠራጠር እንተኾይነ መዓስ ክምርመር ኣሎኒ

 ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ብኹሉ ዓይነት ጾታዊ ርክብ ብብልዕቲ ብመዓክር ወይ ብኣፍ ይመሓላለፍ፡ስለዚ ከኣ ብናይ ሓደ ግዜ ርክብ ክመሓላለፍ  ተኽእሎ ኣሎ።ስለዚ እቲ ሕማም ካብ ሓደ ናብ ካልእ ይመሓላለፍ እሞ ካብ ሕማም ናብ ሕማም  ይኸውን ማለት እዩ። ብናይ ሓደ ግዚ ርክብን ብናይ ኣፍ ዝግበር ርክብን ምስቲ ካልእ ጾታዊ ርክብ ክወዳደር ከሎ ሕማም ናይ  ምምሕልላፍ ተኽእሎ ውሑድ እዩ።መብዛሕትኦም  ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ብፍላይ ኣብቲ ቀዳማይ ደረጃ ድሕሪ በቲ ሕማም ምልካፍካ ዘሎ ግዜ ምልክታት የብሎምን(ብፍላይ ከኣ ኣብ ደቂ ኣንስትዮ)፡ካብዞም ዝስዕቡ  ምልክታት ሓደ ወይ ካብኡ ንላዕሊ እንተሎኩም ፡ብሓደ ካብቶም ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ተጠቒዕኩም ከይትኾኑ የጠራጥር እዩ። ዘይ ንቡር ፈሳሲ ካብ ብልዕቲ ወይ መትሎ ምሕካኽ ወይ ቁስሊ(ዋላ ብዘይ ቃንዛ)ኣብ ከባቢ ጾታዊ ኣከላት ወይ ኣብ መዓኮር ኣብ ግዜ ሽንቲ ቃንዛ ወይ ከም ምቅጻል ይስመዓካ/ኪ እንተኾይኑ እዚ ምልክታት ምህላው ብጾታዊ ርክብ  ዝመሓላለፉ ሕማማት ኣሎካ ማለት ኣይኮነን፡እንታይ ደኣ ምእንቲ ነጻ ከም ዝኾንካ ከተረጋግጽ ምርመራ ንኽትገብር ይግድዱ።ብኻልኣይ ሸነኽ እዚ ብጾታዊ ሕማማት  ምልካፍ ኣብ  ምልክታት ዝተመርኮሰ ኣይኮነን፡ስለዚ ነፍስ ወከፍ ሰብ ጾታዊ ርክብ ካብ መጻምዱ ወጻኢ ይፍጽም እንተኾይኑ  ኣብ ዝተወሰነ ግዜ ምርመራ ክገብር ይግባእ፡ሓደ ግዜ ኣብ ዓመት ምርመራ ክገብር ተመራጺ እዩ፡ዋላ ምልክታት ከየረኣዩ  ንምርግጋጽን ነቲ ዘጋጥም ረኽሲ ከኣ ንምልላይን ምርመራ ክግበር ይግባእ።ኣብ ልዑል ናይ ሓደጋ ቦታ ዘሎዉ ሰባት ንኸመሓላልፉ ዘሎ ተኽእሎ ዓቢ ስለዝኾነ ክምርመሩ ይምረጽ። እቲ  ድሕሪ በቲ ሕማም ምልካፍካ ናይ በሓቂ እቲ ሕማም ከመሓላለፉ ዝኽእለሉ መንገዲን ግዜን ” ናይ መስኮት ግዜ”ናይ ትጽቢት ግዚ ዝበሃል ካብ ጾታዊ ርክብ ዝገበርካሉ ክሳብ ምርመራ ዘሎ ናይ ትጽቢት ግዜ እዩ፡እዚ ከኣ እቲ ምርመራ እሙንን ውጽኢታዊን ንኽኸውን እዩ።ንኹሉ ዓይነት ሕማም ናይ ትጽቢት ግዜ ዝተፈላለየ እዩ።እዚ ዝስዕብ ናይ ዝተፈላለዩ ዓይነት ሕማማት ናይ ምርመራ ግዜ እዩ ፡ ኤች ኣይ ቪ ኤድስ -12 ሰሙናት ካብ  በቲ ሕማም ምጥቃዕካ ዘሎ ግዜ ጅግል-ክልተ ሰሙን ካብ ግዜ ጾታዊ ርክብ ክላመድያ-ወርሕን...

ኣዝዮም ኣገደስቲ ሓቅታት ብዛዕባ ጥንሲ ናይ ጎርዞ

ክትጠንስ ምኽኣል ሓደ ህያብ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ካብ ተፈጥሮ ዝተቐበላኦ እዩ፡እዚ ናይ ሂወት ናይ ምፍጣር ተመኩሮ እዩ።እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣብዘይግዚኡ ጥንሲ እንተሒዝኪ ከኣ ካልእ ፍልይ ዝበለ ስምዒት ክፈጥረልኪ ይኽእል እዩ፡ኣወንታዊ ነገር ክጎድል ይኽእል እዩ።ከም ጎርዞ ጥንሲ ክህልወኪ ወይ ከይህልወኪ ንምምራጽ ብዛዕባ ጥንሲ ፍልጠት ክህልወኪ ኣገዳሲ እዩ፡ፍልጠት ሓይሊ ስለዝኾነ ማለት እዩ!ብሓቀኛ ዝኾነ ፍልጠት ጥዕናኽን ኣካላትክን ክትሕልዊ ከኣ ትኽእሊ ኢኺ፡ጥንሲ መዓስ ከምዘድሊ ውን ክትመዝንን ክትውስንን ክሕግዘኪ እዩ።እዞም ዝስዕቡ ብዛዕባ ጥንሲ መደብ ክትሰርሕን ክትሓስብን ክሕግዙኺ እዮም። 1.ናብ ጥንሲ ዝእቶ ብብልዕቲ ብዝግበር ጸታዊ ርክብ ጥራሕ እዩ፡ማለት መትሎ ናብ ብልዕቲ ብምእታው።ንዓኽን ንመጻምድኽን ናብ ጾታዊ ርውየትን ዕግበትን ከብጽሑ ዝኽእሉ ካልኦት ብዙሓት ዓይነታት ጾታዊ ርክብ  ኣሎዉ ጥንሲ ግን ኣይፈጥሩን እዮም፡ከም ሴጋ(ግብረ ሕቡእ)ብኣፍ ዝግበር ጾታዊ ርክብን ካልእን።ስለዚ ካብ ጥንሲ ክትከላኸሊ ምድላይኪ ካብ ጾታዊ ርክብ ክትክልከሊ ናይ ግድን ኣይኮነን፡ንጥዕናኽን ንኣካላትክን ክትከላኸልሎም እትኽእሊ መከላኸሊታት ከኣ ኣሎዉኺ(መሳርሒታት መከላኸሊ )። 2.ኣብ ግዜ ጾታዊ ርክብ እቲ ወዲ ኣብ ብልዕቲ  ኣብ ዝውደኣሉ እዋን (ምፍሳስ)ብዙሓት ኣብ ናይ ዘርኢ ኣካላትና ዝርከቡ እንቃቕሖታት ናብ ኦባሪ ጛል ኣንስተይቲ ጉዕዞ ይጅምሩ።ንዘርኢ ዘይትጽበ እንቃቕሖ እንተዘየላ ጥንሲ እትሕዝሉ ምኽንያታት የለን።እንቃቕሖ ካብ ኦባሪ ወጽያ ናብ ክትፈርየሉ እትኽእል ደረጃ ናይ ምብጻሕ ግዜ እምበኣር ኦቩለሽን(ድቂ ዝፍጠረሉ እዋን)ይበሃል። 3.እዚ ኦቩለሽን እንብሎ ቁጽሪ መዓልታት ኮይኑ(ካብ ሰለስተ ክሳብ ሽዱሽተ መዓልታት እዩ) እዚ ከኣ ካብ ብዙሓት ሓንቲ እንቃቕሖ ብመንገዲ ትቦ(ቱብ)ናይ ማሕጸን ገይሩ ናብ ማሕጸን ዝበጽሓሉ እዋን እዩ።ኣብዚ ደረጃ እዚ ጛል ኣንስተይቲ ጾታዊ ርክብ እንተፈጺማ እቲ እንቃቕሖ ይፈሪ’ሞ  ጥንሲ ክትሕዝ ትኽእል እያ።ኣብ ዝኾነ እዋን እንቅቕሖ ተሰይሩ ናብ ፍረ እንተዘይ ተቐይሩ እምበኣር ጛል ኣንስተይቲ ናብ ጥንሲ ክትኣቱ ኣይትኽእልን፡ስለዚ ኣብ ነፍስ ወከፍ ወርሒ ጛል ኣንስተይቲ ጥንሲ ክትሕዘለን እትኽእል መዓልታት ኣሎዋ። יש להכניס בדף איור כזה וגם איור שמתאר את המסע של 4.ኣብቲ እዋን ኦቩለሽን(ጥንሲ ክተሓዘሉዝኽእል እዋን) ዝበልናዮ ጛል ኣንስተይቲ ጾታዊ ርክብ እንተፈጸመት ውን ምኢቲ ካብ ምኢቲ ክትጠንስ ትኽእል እያ...

(ጥንሲ ምውላድን ጾታዊ ኣካላትን(ጛል ኣንስተይቲ

ግዜ ጥንሲ እቲ ቕዱስ ዝበሃል ግዜ እዩ ኣብ ምምጻእ ሂወት ከም ማለት እዩ።ኣዝዩ ብርቱዕ ስምዒት ዝፈጥር ነገር እዩ፡እዚ ሆርሞን ውን የልዕል እዩ።ኣብዘመና እንሰምዖም ነገራት ማለት ከም በዓል ጨና ናይ ምጥዓም፡ዋላ ውን ናይ ጾታዊ ስምዒት፡ነዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ግን ከመይ ጌርና ኢና ነዚ ኣብ ሂወትና ዘግጥመና ሕልኽላኻት በዲህና ዝበለጸን ናይ ዓወት ሂወትን ዘሓጉስን ሂወት እንመርሕ ዘሎና ? ዝኾነ ዘስገኣካ ኩነታት ምውጋድ ፡መጀመርታ ካብቲ ጊጋ ዝኾነ ኣበሃህላ ከነስተኻኽሎ ይግባእ፡ ጾታዊ ርክብ ኣብ ኦባሪ ናትኪ ዘውርዶ ማህሰይቲ የለን፡ናብ ብልዕቲ ምእታው ነቲ ኦባሪ ናትና ይሃሲ እዩ ኢልና እንሓስብ ውሑዳት ኣይኮናን፡እዚ ግን ጌጋ ዝኾነ ብሂል እዩ፡ኣካላትና እቲ ኦባሪ ኣብ ማሕጸን ውሑስ ኮይኑ እዩ ተሰሪቱ ዘሎ፡ስለዚ ሳላ እቲ ናይ ማሕጸን ክሳድን እቲ ናይ ማዕጾ መኽፈትን ከኣ ኣዝዩ ዝበለጸን ጥዑይን ጾታዊ ርክብ ንገብር፡ስለዚ ምናልባሽ ብገለ ናይ ጥዕና ጸገማት ናይ ጥዕና ሰብ ሞያ እንተዘይከልኪሎምኺ፡ካብ ጾታዊ ርክብን ካብ ምስ መጻምድኺ ምሕጛስን ዝኽልክለኪ ነገራት የለን። እተን ቀዳሞት ሰለስተ ኣዋርሓት ፡ኣብተን ሰለስተ ቀዳሞት ኣዋርሃት ናይ ጥንሲ ግዜ ብዙሕ ክትሳቐዩ ትኽእሊ ኢኺ፡ድኻም ክስመዓኪ ይኽእል ፡ሓይልኺ ይደኽመኪ፡ዋላ ውን ብተምላስ ውን ትሳቐዪ ትኾኒ፡ስለዚ ምናልባሽ ናይ ጾታዊ ርክብ ሽውሃትኪ እንተጎደለ እዚ ልሙድ እዩ፡እዚ ባህርያዊ ደኣ እምበር ናይ ጾታ ሽግር ኣይኮነን።ኣካላትኪ ኣብ ሓድሽ ሂወት ኣብ ምስራሕ ኣብ ጽዑቕ ስራሕ እዮም ዘሎዉ በዚ መሰረት ከኣ እቲኦም ሆርሞን ናትኪ ኣብ ስራሕ  ስለዝርከቡ እዩ፡ሕጂ እንተዘይኮይኑስ መዓስ ደኣ? መጻምድኺ ነቲ ንስኺ እትሓልፍዮ ዘሎኺ ሽግራት ክርዳእ እንተዘይክኢሉ፡እንታይ ከምዘጋጥመኪ ዘሎ ክትሕብርዮ ይግባእ እዩ፡ምናልባሽ ብሰንኪ ጥንሲ ካብ ኣርእስቲ ወጻኢ ዝተረፈ ከይመስሎ፡ምናልባሽ ፍሉይ ዝኾነ ክንክን ክገብረልኪ ሓገዝ እንተደሊኺ ፡ኣማኽርዮ ኣብ ጥቓኺ ንኽከውን ውን ኣሳትፍዮ፡ኣብቲ ናይ መጀመርታ ናይ ጥንሲ ኣዋርሓት ምቹእ ኣይኮነን(ተምላስን ስግል ግል)ኣብ መብዛሕትኤን ደቂ ኣንስትዮ ግን ኣብቲ ሰለስተ ወርሒ መወዳእታ እዚ ሽግራት እዚ ተወዲኡ ሓድሽ ሂወት እየን ዝጅምራ፡ስምዒት ናይ ከም በዓል ዕንፍሩር ከኣ ይጅምር። እቲ ካልኣይ ናይ ሳልሳይ ወርሒ፡ ኣብዚ ግዜ እዚ...

ዘይትፈልጦም ነገራት ብዛዕባ መትሎኻ

1.ምእንቲ ከተውትሮ ከተቕንዖ ይግባእ።ወዲ ተባዕታይ ስሩዕ ዝኾነ መትሎ ምቕናዕ ክህልዎ ይግባእ፡እዚ ከኣ ጥዕና ናይ መትሎኡ ንምሕላው እዩ።መትሎ እኹል ኣየር ክረክብ እንተኾይኑ ክወትርን ክቐንዕን ኣሎዎ፡ኣየር ንመትሎ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።ወዲ ተባዓትይ ዝኾነ ናይ ጥዕና ሽግር እንተዘይብሉ ብባህሪ መትሎኡ ይቐንዕ እዩ፡ብመዓልቲ እንተዘይቀንዖ ውን ዘሻቕል የብሉን፡ምውታር ካብ ሓንጎል እዩ እዚ ኣብ እዋን ድቓስ ብሕልሚ ውን ክኸውን ይኽእል እዩ REM ውን ይበሃል እዩ። ጥዑይ ወዲ ተባዕታይ ኣብ ለይቲ ካብ 3-5 ግዜ መትሎ ምቕናዕ የጋጥሞ ኣብ ነፍስ ወከፍ  ካብ 25-30 ደቓይቕ ከኣ ከጋጥም ይኽእል።ብዙሕ ግዜ ኣብ ንጋሆ የጋጥም እተኾይኑ እምበኣር እቲ ሓንጎል ከምዝግባእ ክሰርሕ ሓዲሩ ማለት እዩ። ብጥዕና ምኽንያት ወይ ከኣ ካልእ ስሚዒታት ምኽንያት ናብ ምቕናዕ ዘይበጽሑ ደቂ ተባዕትዮ ኣሎዉ።እዚ እንተዘይተፈዊሱ መትሎኦም ክትህሰ ትኽእል እያ።መትሎኻ ከም ዝግባእ ዘይቀንዓካ እንተኾይኑ ሰራውር ናይ መትሎ እንዳተጨበጡ ይኸዱ’ሞ ናብ ሓደ ወይ ክልተ ሰንቲመተር ብምሕጻር ዘይተዓጻጸፉ ይኾኑ።ናብ ምቕናዕ መትሎ ዘይቀራረቡ ሰባት እንተደኣ ኣሎዉ ኮይኖም ምስ ዶክተር ክማኸሩ ይግባእ።  ዓይነት ደኣ እምበር ዓቐን ኣይኮነትን ! ኣብ ምቕናዕ ናይ መትሎ ምዕባዩን ምንኣሱን ዝጸልዎ ነገር የብሉን፡ገለ ግዜ ከም ደቂ ተባዕትዮ ኣብ መልበሲ ክዳውንቲ ወይ ሽንቲ ቤት ቦታ ገለ ናይ ካልኦት መትሎታት ብምርኣይ ካብ ናትካ ዝተፈልየን ዝሓሸን ኮይኑ ክስመዓካ ይኽእል እዩ ገለ ግዜ ውን ከም ቕንኢ ከኸትለልካ ይኽእል ይኸውን፡መብዛሕትኡ ግዜ ገጂፍ ዝኾነ መትሎ ኩሉ ግዜ ቀኒዑ ዘሎ እዩ ዝመስለና ።ምናልባሽ ንእሽቶ መትሎ ዘለዎ ወዲ ተባዕታይ ግን ብልብኻ  ሓሚኻዮ ትኸውን። ብዙሕ ደስ ዘየብል ነገር ክህሉ ይኽእል እዩ።ናይ ብርጣንያ መጽናዕቲ ከምዘጽነዖ ብኣንጻሩ እቶም ንእሽቶ ዝመስሉ መትሎታት ካብቶም ዓበይቲ ዝመስሉ  መትሎታት ብዝበለጸን ዝነውሐን ይዝርግሑ።ሓደ ኣመሪካዊ ተመራማሪ ጾታ  ኣልፐርድ ኪንሲናይ  ከምዝሕብሮ 12% መትሎታት ናይ ደቂ ተባዕትዮ ብሲሶ ወይ ከኣ ካብኡ ብዝወሓደ ኣብ ግዜ ምውታር ይዝርጋሕ 7% ካብ ደቂ ተባዕትዮ ከኣ ገዛእ ርእሱ ይምጠጥ።ስለዚ ዳርጋ ከተወዳድር ምኽንያት የለን። ብዓይኒ ዝረአ ግዝፊ  ናይ መትሎ እምበኣር ፍርቒ ናይቲ ሓቐኛ ግዝፊ እዩ፡ምኽንያቱ...

ጾታዊ ርክብ ደቂ ኣንስትዮ።

ማሕበር ደቂ  ኣንስትዮን ኣካላተንን ሕዳር 2015 “ኣብ ገዛ ፡ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ምዝራብ ዳርጋ ተሓቢእካ እዩ ነይሩ፡ምሉእ ብምሉእ ከይተኸደንካ ኣብ ጥቓ ኣቦኻ ኣዴኻ ኣሕዋትካን ምንቅስቓስ ዳርጋ  ኣይነበረን፡እዚ ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ምዝራብ እምበኣር ዳርጋ ምስ ናይ ቀረባ መሓዛኻ ወይ ዕርክኻ እዩ ነይሩ ጾታዊ ርክብ እቲ ናይ ሂወትና ኣገዳሲ ነገር እዩ፡ካብ እንውለደሉ ጀሚሩ ክሳብ መወዳእታ ኣብ ሂወትና ዓቢ ኣገዳስነት ኣሎዎ።ጾታዊ ኣካላት ናይ ደቂ ኣንስትዮ ናብ ምግዳብ ዘድሃበ ኮይኑ፡መጠንቀቕታን እገዳን ዝበዝሖ እዩ፡እዚ ከኣ ኣብ መፈስናን ሂወትናን እንሰምዖ እዩ ምስጢራዊን ተፈታውን ከኣ እዩ።ጾታዊ ኣካላት ናይ ጛል ኣንስተይቲ ንዘመናት ዘይተጋህደትን ዘይተፈተሸትን ክፍለ ዓለም እያ ፡ኣዝዩ ሕቡእን ኣሸጋርን ስለዝኾነ ማለት እዩ።ብሕልኽላኽን ብጥርዝታትን ዝመልአት እያ፡ዘይትንበብ /ዘይትልለ እያ፡ሕብእቲ እያ፡ነታጚት፡ስቕ ዝበለት፡ጫቑ በሃሊትን ህጉስትን እያ። ጾታዊ ርክብ ውልቃዊትን ምስጢራዊትን እያ፡ናይ ስሚዕታትና ደስታ ከኣ እዩ፡ሓይሊ ነጻ ምኻን፡ግን ሕፍራት ውን ይስመዓና ፡በደል ዝገበርና ይስመዓና ፡ክብደትን ማህሰይትን።ኣብ ኣብ ጾታዊ ኣካላት ናይ ደቂ ኣንስትዮ ገለ ዝበሃል ሓቂ ኣሎ”ውልቃውነት ፖለቲካ እዩ”ካብኡ ወጻኢ ውን ካብ 70ታት ጀሚሩ ኣብ ፖለቲካን ኣብ ሃይማኖትን ኣብ ባህልታትን  ዝዝረበሉ ኣሎ።ሕጂ ውን እቲ ዘተ ኣብ ልዕሊ ኣካላት ጛል ኣንስተይቲ፡ብዛዕባ መሸጣ ጋል ኣንስተይቲ ንምርኢት ወይ ንሰክስ፡ብዛዕባ ኣመንዝርነት፡ግዳይ ናይ ጾታዊ ርክብ ምኻን ዓመጽ፡ብሰንኪ ዝወርደን ጾታዊ ዓመጻት ከኣ መከላኸሊ ብምብዛሕ ዝተፈላለየ ናይ ጥንሲ ሽግርን መምከንትን የጋጥመን፡ብዙሕ ዘደናግር ነገር ብዛዕባ ሓይሊን ማዕርነትን እዩ ስለዚ ንሕና ጾታዊ ርክብ ካብቲ ኣዝዩ ኣገዳስን ንጛል ኣንስተይቲ ከኣ ዝህባ ዕግበትን ስምዒትን ብርኣይ ፡ኩሉ ዝግበር ጾታዊ ርክብ ከኣ ዓቢ ኣገዳስነት ከምዘሎዎ ተረዲእና፡ጾታዊ ርክብ “መቐረት ናይ ርክብ እዩ” ሓጎስ ደስታ ምዝንጋዕ ምቹእነት ንኻልኣይካ ወይ ከኣ ንኻልአይትኻ ኣሓጉስካ ንባዕልኻ ውን እትሕጎሰሉ ምቁር ሂወት እዩ።ኣብዚ ናይ ጾታዊ ርክብ ቂንዲ ደሓን ወይ ኣገዳሲ ዝኾነሉ እምበኣር እትገብሮ ዓይነት ጾታዊ ርክብ ንኽደይ ግዜ ስሚዒታት ናይ መጻምድኻ እንዳረእኻ ሓይርኻን ዕጋበትካን እንዳመዘንካ  ዝግበር ጾታዊ ርክብ ኣገዳሲ ምኻኑ እዩ። ኩልና ዝተፈላለየ ዓይነት ጾታዊ ርክብ ኢና እንፍጾም፡እዚ ስሚዕትና እንገብረሉ ንውሓት ግዜ፡ስሚዒትና እንውደኣሉ...

ብምልክታት ናይ ቆርበት ዝፍለጡ ሕማማት

ፍንጣጣ ፍንጣጣ ብትሮፐኖማ ፓሊዱም ዝበሃል ባክተርያ ዝመጽእ ጾታዊ ሕማም እዩ።እዚ ሕማም እዚ ንገለ ምልክታት ይመጾም እዩ ንገለ ከኣ ኣይረኣዮምን ማለት እዩ።እዚ ፍንጣጣ ንኸተላልዮ እቲ ዝተሓተ ክሳብ ክልተ ዓመት እቲ ዝለዓለ ከኣ ክሳብ ሓሙሽተ ዓመት ይጸንሕ ማለት እዩ።እቲ ዝቐልጠፈ ፍንጣጣ 30% ይመሓላለፍ ብፍላይ ከኣ ካብ ኣደ ናብ ኦባሪ ከኣ ዝተለምደ እዩ።እዚ ድንጉይ ዝበሃል ፍንጣጣ ከኣ ካብ ኣደ ናብ ኦባሪ ብዝወሓደ ይመሕላለፍ። ናይ ኣንቲባዮቲክ መድሃኒ ኣብቲ ቀዳማይ ደረጃ ነቲ ሕማም ከቓልሎን ነቲ ድሒሩ ዝመጽእ ሽግራት ክቕልሎን ይኽእል እዩ።ነቲ ሕማም ፈጺምካ ከተጥፈኦ ግን ጸገም እዩ፡ገሊኦም ዘይሓውዩ እዮም፡ኣብ ናይ መትንታትና፡ኣብ ልብናን ኣብ ውሽጣዊ ጾታዊ ኣካላትና፡ንነዊሕ ዝጸንሑ እንተ እንተደኣ ኮይኖምማለት እዩ። ፍንጣጣ ንደቂ ተባዕትዮ ደቂ ኣንስትዮን ዘጥቕዕ ሕማም እዩ፡ካብ ኣደ ናብ ሕጻን ብምምሕልላፍ ከኣ ነቲ ቆልዓ ከቢድ ዘይሓዊ ሕዱር ሕማም ክተሓዝ ይኽእል። ምልክታት ናይቲ ሕማም ቀዳማይ ደረጃ-  እቲ ቀዳማይ ምልክት ቁስሊ (ዓሚቕ  ቁስሊ ከም ሸሓነ)ኣብ መሸኒ ኣየቐንዙን እዩ፡ኣብ ኣፍ ወይ ኣብ ብልዕቲ ውን ኣየቀንዙን፡ድንጉዩ ግን ገለ ፍሉይ ምልክታት ይረአ ሕበጥ ኣብ መሸኒን ጻዓዱ ምልክታት ኣብ ኣፍን ይረኣዩ፡እቲ ቁስሊ ንኽረአ ከኣ ካብ 10 መዓልታት ክሳብ 3 ወርሓት ይወስደሉ ካልኣይ ደረጃ-ኣብ መትንታትና ብርቱዕ ሕማማት ከነጥሪ ንኽእል ኢና ናይ ምሕሳብ መትንታትና   ንምቀጽጻር ውን ክሳብ   እንስእን ማለት እዩ ፡ ድኻም ይስመዓና ናይ ሰራውራንን ጭዋዳታትን ቃንዛ ይስመዓና ፡ካልእ ቃንዛታት፡ከኣ ቁስሊ ኣብ ቆርብት የኸትል እዚ ካልኣይ ደረጃ  ምልክታት ናይዚ ሕማም  ንኽረአ ካብ ክልተ ሰሙን ክሳብ ሽዱሽተ ወርሒ ይወስድ። ሳልሳይ ደረጃ- ኣብ መትንታትና ብርቱዕ ሕማማት ከነጥሪ ንኽእል ኢና ናይ ምሕሳብ መትንታትና ንምቀጽጻር ውን ክሳብ ክሳብ  መልመስቲ  ቃንዛታት፡ ምዕዋር፡ናይ ኣተሓሳስባ ዓቕምና ከኣ ይትሕት   ማህሰይቲ ኣብ ልቢ ውን የኸትል እዩ፡  ጉማ ዝበሃል ቁስሊ ከኣ ኣብ ጾታዊ ኣካላትና የኸትል፡እቲ ሕማም ኣብዚ ደረጃ እዚ ምስበጽሐ ንኽሓዊ  ካብ 5 ክሳብ 35 ዓመታት ይወስደሉ ብኸመይ ንፈልጦ? ምርመራ ናይ ደም  ብምግባር  ነቲ ባክተርያ ብምልላይ።  ዝመሓላለፈሉ መንገድታት ፡ብኩሉ ዓይነት...

ወርሓዊ ጽግያ

ኣብ ግዜ ጉብዝና ቅድሚ ጽግያ ምምጻኡ ኣካላትና ይጉብዝ ከምዘሎን ለውጢ ይገብር ከምዘሎን ይስመዓና -ኣጥባት ይወጸና ኣብ ሕንትኽትኽትናን ብልዕትናን ጸጉሪ ነውጽእ።እዚ ኩሉ ለውጢ ናይ ሆርሞናት ኣብ ኣካላትና እዩ።ኣብ መንጎ ቁልነትን ጉብዝናን መሰጋገሪ ጽግያ ይበሃል  እዚ ከኣ እዩ “ፐርየድ መጽዩኒ ወይ ማኑስትራሽን መጽዩኒ”ክንብል ዝገብረና።እዚ ከኣ እዩ ናብ ጉብዝና ከምዝበጻሕናን ክንፈሪ ከምእንኽእልን ዘመክተልና  ክንጠንስን ክንወልድን ንኽእል ማለት እዩ። ዋላ እካ እቲ ናይ መፍረ ግዜ ኣብቲ ዕድመ እቲ ኣካላትና ንመፍረ ድሉው እንተኾነ ኣብ ኣቀዲምና ኣደታት ካብ ምኻን ግን ዝተወሰኑ ዓመታት ከይወለድና ክንጸንሕ ይምረጽ።ናይ ጽግያ ግዜ ኣብ እዋን ጉብዝና ናብ ጥንሲ ክንሕዘሉ ዘሎ ተኽእሎ እዩ ዘመልክት እዚ ማለት ግን ተመራጺ እዩ ማለት ኣይኮነን።ስለዚ ኣብ ግዜ ጽግያ ጾታዊ ርክብ ክትፍጽሚ እንተደሊኺ ካብ ዘይተደልየ ጥንስን  ካብ ብጾትዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ከም በዓል ኤድስን ንምክልኻል መከላኸሊ ክትጥቀሚ ንመክር።ብዛዕባ መከላኸሊ ጥንሲ ተወሳኺ ከተንብቢ ትኽእሊ ኢኺ። “ወርሓዊ ጽግያ”እዚ ውሱን ናይ ምቅይያር ሆርሞን ኣብ ኣካላት ኮይኑ ኣብ ናይ ጉብዝና ዕድመ ዘሎዋን ኣብ ዝጎበዛ ደቂ ኣንስትዮን ይረኤ፡ኣብዚ እዋን እዚ ከኣ ክንጠንስ ዓቢ ተኽእሎ ኣሎ።ብዘይ ወርሓዊ ጽግያ ክንጠንስ ኣይንኽእልን።እዚ ናይ ሆርሞን ስራሓት እምበኣር ኣብ ሓንጎልናን ኣብ ናይ መፍረ ኣካላትናን(ኦቫርን  ማሕጸን )።ኣብ ግዜ ወርሓዊ ጽግያ ኣብ ኣካላትና ገለ ዘጋጥሙ ነገራት ኣሎዉ ማለት መድመይቲ ሓደ ካብኦም እዩ፡ንመብዛሕትና ጽግያ እቲ ኣብ ጉብዝና ኣዝዩ ፍሉይ ስምዒት ዝፈጥረልና ነገር እዩ። ወርሓዊ ጽግያ-ኣብ ኣካላተይ እንታይ የጋጥመኒ? ጥንሲ ካብ እንቃቕሖን ዘርእን ዝፍጠር እዩ፡ስለዚ እንቃቕሖ ብኸመይን ካበይን ይመጽእ?ኩልና ምስ ናይ መፍረ ኣካላትና ኢና ተወሊድና ፡ማህጸን፡ክልተ ኦቫሪታት፡ብልዕቲ፡ክሳድ ናይ ማሕጸንን ካልእን።ወርሓዊ ጽግያ ቀዋሚ እዩ፡እቶም ሆርሞናት እምበኣር ነቲ እንቃቕሖ ክዳሎ ብምግባር ብዘርኢ ከምዝፋረ  የዳልዎ ማለት እዩ፡እንተዘይኮነ ግን ጥንሲ የለን ማለት እዩ። (ብዛዕባ ወርሓዊ ጽግያ በቲ ከቢብ ነገር ሓበሬታ እንተዝወሃብ ዝበለጸን ጽቡቕ መረዳእታ ዝህብ እዩ) ኣብ ነፍስ ወከፍ ኦባሪ ብዙሓት እንቃቕሖታት ኣሎዉ፡ኣብ ነፍስ ወከፍ ወርሒ ሓንቲ እንቃቕሖ ጥራሕ በሲላ በቲ መስመር ኣቢላ ናብ ማሕጸን...

ኣቃውማ ጾታዊ ኣካላት ናይ ወዲ ተባዕታይ

ፍሕኛ .ናይ መፈላልዮ ኣዕጽምቲ መትሎ .ኢምብሮይደሪ .ሞልዲንግ/ናይ ፈሳሲ .ዕልቦ ናይ ሽንቲ ትቦ ሲግሞይድ ኣንፈ መዓንጣ ስፐርም ቫስ ደፈረንስ ፕሮስተት ኮፐር ግላንድስ መሃንቱስ/መዓኮር ሻምብቖ ናይ ዘርኢ ናይ ፍረነብሲ ዓቀን ፍረነብሲ ከረጢት ፍረ ነብሲ ከምዚ ዓይነት ጽሑፍ ምግዛእ ኣገዳሲ እዩ(ካብ ሳይክሎፐድያ ዝተወስደ እዩ ሓፈሻዊ-ናይ ወዲ ተባዕታይ መትሎ ደቂ ሰባት ምስ መጥበውቲ እዮም ዝምደቡ፡ኣብ ግዜ ዘጥብዉሉን ድሕሪ ምጥባውን ድሕሪ እቲ ኦባሪ ናይ ሰበይቲ ክሳብ ናይ ምውላድ ደረጃ፡ንወዲ ተባዕታይ ክልተ ፍረነብሲታት ነቲ ዘርኢ ዘመንጭዉ  ኣሎዎ ።እቶም ፍረነብስታት ኣብቲ ከረጢት ኣብ ግዳማዊ ኣካላትና  እዮም ዝርከቡ።ካብ ነፍስ ወከፍ ፍረነብሲ ነቲ ናይ ዘርኢ ዋህዮ ንደገ ዘውጽእ መስመር ኣሎዎ፡እዚ ገመድ እዚ ከኣ ናይ ዘርኢ ገመድ ተባሂሉ ይጽዋዕ፡ካብቲ ፍረነብሲ ምስ ቀጸልካ ገለ ሕበጥ ዝመስሉ ከበብቲ ክፍሊ ኣካላት ኣሎዉ ንሶም ከኣ ነቲ ዘርኢ ዘመንጭዉ እዮም፡እቶም ከበብቲ ነገራት ከኣ ናይ ዘርኢ ከረጢት ተባሂሎም ይጽውዑ፡እዞም ክልተ ትቦታት (ሓደ ናይ ዘርኢ ትቦ እቲ ካልኣይ ከኣ ናይ ሽንቲ ትቦታት )እዞም ክልተ ትቦታት ኣብቲ ናይ ወዲ ተባዕታይ  መትሎ፡ኣብ  ከረጢት ወይ መፍሰሲ ትቦ እዮም ዝራኸቡ መትሎ መትሎ  ናይ ወዲ ተባዕታይ ክፍሊ ኣካላት እዩ፡መብዛሕትና ግን በቲ ልሙድ ኣጸዋውዓ "መሸኒ" ንብሎ ኢና ፡መትሎና ጾታዊ ርክብ ንምግባርን ምምሻንን ንጥቀመሉ።ሺንቲ ካብቲ ፍሕኛ ናይ ሽንቲ ተበጊሱ በቲ ናይ ሽንቲ ትቦ ብምሕላፍ ብመትሎ ገይሩ ንደገ ይወጽእ።ኣብ እዋን ጾታዊ ርክብ መትሎ ብደም ይመልእ እሞ ንኽቐንዕ ውን ይቃለስ (ንኽወትር)ናብ ጾታዊ ርክብ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን ከኣ ናይ ዘርኢ ዋህዮታት የውጽእ፡እዚ ከኣ ብፈሳሲ ዘርኢ መልክዕ ማላት እዩ። ግዝፊ መትሎ ወዲ ተባዕታይ ካብ ወዲ ናብ ወዲ ይፈላለ እዩ፡ንእሽቶ ወይ ዓቢ ምኻኑ ወይ ካልእ ውን እንተኾነ ልሙድ እዩ፡ንጾታዊ  ርክብ ዘሸግር ኣይኮነን፡እቲ መትሎ ዳርጋ ካብ ግዜ ምውላድ ክሳብ ናይ ጉብዝና (12 ዕድመ )ዳርጋ ዕብየት ኣየርእን እዩ። ፍረነብሲ ፍረነብሲ ገለ ክብብ ዝበለ ጾታዊ ክፍሊ ኣካላትና ኮይኑ ናይ ዘርኢ ዋህዮታት ንምምንጫው ከኣ ይጠቕመና ፡እዞም ፍረነብስና ካብ ደረጃ ንእስነትና ጀሚሮም ብቐጻሊ...

ኩሉ ሰብ ክጥቓዕ ይኽእል ድዩ ወይስ ኣብ ሓደጋ ዘሎዉ ፍሉያት ሰባት ኣሎዉ

 ዝተፈላለዩ ጾታዊ ሕማማትን ኤች ኣይቪ ኤድስን ብዝተፈላለየ ዓይነት ጾታዊ ርክብ ይመሓላለፉ -ብፍላይ ብብልዕቲ ብመዓኮር ከምኡ ውን ብኣፍ ዝግበሩ ርክባት ይመሓላለፍ፡ኩልና ነቲ ሕማም ክንቃላዕ ንኽእል ኢና ። ንኸይ ሓልፈና እንገብሮም ጥንቃቔታት ። ካብ ኩሉ ሰብ ኣብ ሓደጋ ዝርከቡ ሰባት ኣሎዉ ዶ ?እወ። ካብቶም ኣብ ሓደጋ ዘሎዉ ምኻንኪ ስለምታይ ምርግጋጽ ኣድልዩ?ንጥዕናኺ ምእንቲ ክትጥንቀቒ በቲ ሕማም ናይ ምጥቃዕ ተኽእሎኺ ዝዓበየ ምኻኑ ብኸመይ ትፈልጢ?ነዞም ዝስዕቡ ሕቶታት መልሲ። 1.ኮንዶም ብግቡእ ኣይትጥቀምን ዶ ትኾኒ/በፍጽም ኣይጥቀምን? 2.ኮንዶም ኣብ ምጥቃም  መጻምድኺ እንተኣበየኪ ንስኺ’ኸ  ከምናቱ  ዶ ሸለል ትብሊ ትኾኒ? 3.ጾታዊ ርክብ ምስ ብጹሓት መጻምድታት ዶ ትፍጽሚ ትኾኒ?ንኣብነት ኣብዘን ውሽጢ ሰለስተ ወርሓት ምስ ካብ 10 ዝበርሑ መጻምድታት ዶ ጾታዊ ርክብ ፈጺምኪ? 4.ብድፍኢት ናይ ኣልኮልን ሓሽሽን ጾታዊ ርክብ ክትፍጽሚ ትሓስቢ ዶ ትኾኒ? 5.ብዝተፈላለየ ምኽንያታት  ብዘይድልየትኪ ናይ ጾታዊ ዓመጽ ግዳይ ኮንኪ ዶ ትፈልጢ 6.ኣብ ትሕቲ ሰብ ከሎኺ  ኣብ ዘይ ዕላማኺ ንዕላማኦም ክብሉ  ብገንዘብ ወይ ብዘይገንዘብ ንጾታዊ ርክብ ግዳይ ኮንኪ ትፈልጢ ዶ? ካብዘን ሕቶታት ብውሑዱ ሓንቲ”እወ”እንተኾይኑ መልስኺ ነቲ ሕማም ንምቅላዕ ኣብ ሓደጋ ኣሎኺ ማለት እዩ።ስለምንታይ? 1,ስለምንታይ ግቡእ ኣጠቓቕማ ኮንዶም የድሊ?ኮንዶም ብግቡእ ክንጥቀመሉ ይግባእ እዩ ምኽንያቱ ካብ ዘይተደልየ ጥንስን ካብ ጾታዊ ሕማማትን ኤች ኣይ ቪን ስለዝከላኸል።ብኻልእ ዓይነት መከላኸሊ ከም (ከኒና )ምጥቃም ካብ ጥንሲ ክከላኸል ይኽእል እዩ ካብ ጾታዊ ሕማማት ግን ኣይከላኸልን።ምናልባሽ ክሳብ ሕጂ ኮንዶም ካብ ምጥቃም ዝረሓቕኪ ምናልባሽ ውን ብኸመይ ከም እትጥቀምሉ ዘይፈለጥኪ ሰብ እንተደኣ ኣሎኺ ንኽትመሃሪ ናብዚ ዕድምቲ ኢኺ(እዚ ገጽ ናይ ኮንዶምና እዩ)እቲ ሓቀኛ ኣጠቓቕማ ከኣ ይሕብር።ኮንዶም ኣብ ኩሉ ፋርማሲታት ብምርካቡ ዓቢ ጥቕምን ብቐሊሉ ዝርከብ ቀረብን እዩ፡ስለዚ ዝኾነ ሰብ ከይፈለጠ ኩሉ ግዜ ኣብ ቦርሳኺ ከተቐምጥዮ ትኽእሊ ኢኺ፡ምናልባሽ ከማኺ ኣይተሓበሮምን ይኸውን?ወይ ከኣ ከማኺ ፡ሓላፍነት ዝስመዖም ኣይኮኑን?ንጥዕናኺ ተቖጻጸሪ ኩሉ ግዜ ከኣ ብውሑዱ ሓንቲ ኮንዶም ኣብ ቦርሳኺ ሓዚ።ኮንዶም ዘይከላኸሎም ጾታዊ ሕማማት ውን ከም በዓል(ኮንዲሎማን ሄርፐስን )ከም ዘሎዉ ዝፍለጥ እዩ፡ካብ ቆርበት ምስ ቆርበት ብምትንኻፍ ስለዝመሓላለፉ።እዚ ከምዚ...

ናይ ጉብዝና ዕድመ

ኣብ ጉብዝና ዕድመ ከምዘሎኹም ኣቐዲምኩም ፈሊጥኩም ኣሎኹም፡ምኽንያቱ ገለ ካብ ዓበይቲ ሰባት ገለ ቃላት ወርዊሮምልኩም ይኾኑ፡ጽቡቕ ! ንዕድመይ መግለጺ ኣሎዎ”።እዚ እንታይ ይሕግዘኒ?”ጽቡቕ ሕቶ፡ናይ ቃላት መግለጺ ኣይኣኽለካን ይኸውን፡እዚ ነቲ ኣብ ከባቢኻ ዘሎ ብዝበለጸ ንኽርደኣካ ይሕግዞ ይኸውን ፡ዋላ ውን ስለምንታይ ከምዘይርደኣልካ ውን ክርደኦ ክሕግዞ ይኽእል እዩ ! እዚ ገለ ግዜ ንወለድኹም ኣዚኹም እትፈትውሉ ግዜ ገለ ግዜ ከኣ ነቲ ገዛ ገዲፍኩም ክትወጹ እትሓስብሉ ግዜ ትፈልጥዎ ዶ?እንታይ ክገብር ይደልዩኒ ኣሎዉ፡ኣቕሑት ክሓጽብ ?ኣብዚ ድየ ዝሰርሕ?ንስኹም ጥራሕ ኣይኮንኩምን።ዳርጋ ካብ ኩሉ ዝጠዓኹም ኢኹም ከም ኩሎም ኣብ ጉብዝና ዝርከቡ ኣወዳትን ኣዋልድን ኢኹም፡ኣብ ኣካላትኩም ዝርከብ ሆርሞን ዘምጸኦ ዝተፈላለየ ናይ ዕድመ ለውጥታት እዩ።ኣብ ከምዚ ግዜ እንታይ ክትገብሩ ከም ዝግበኣኩም ግን ኣይትፈልጡን ኢኹም።እዚ ድንግርግር ዝኾነ ነገራት  ዘቖጥዕ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ከም ምኽንያት ክኸውን ይኽእል እዩ፡ናይ ሓቂ ግን ኣይኮነን። ቁሩብ ኣብ ርእስኹም ዘሎ ጸቕጢ ከውርደልኩምን ክትሃድኡ  ክሕግዘኩም ይኽእል እዩ-“ዕድመ ጉብዝና “እንታይ ምኻኑ ንኽትርድኡ ዝሕግዝኹም ሓቕታት እነሃሎዉ፡ወለድኹም ውን ከንብብዎ ክትዕድምዎም ንመክር፡መን ይፈልጥ፡ምናልባሽ ገለ ይመሃሩ ይኾኑ ዕድመ ጉብዝና እንታይ እዩ? ኣብ መንጎ ዝተወለድካሉን እትጉብዘሉን ዘሎ ናይ ምስግጋር ግዜ “ናይ ጉብዝና ዕድመ “ ይበሃል ናይዚ ናይ ዕድመ ጉብዝና ክሳብ ክንደይ ምኻኑ ንጹር ዝኾነ ሓበሬታ የለን።እቲ መብዛሕትኦም ተመራመርቲ ዝጥቐሙሉ ግን ካብ 12-13 ዘሎ ዕድመ እዩ ።ኣብዚ እዋን እዚ ግን ካብ 10 ዕድመ ጀሚሩ ክሳብ 25 ይቕጽል ዝብል መጽናዕቲ ውን ኣሎ ናይ ጉብዝና ዕድመ ኣብ ሰለስተ ክንከፍሎ ንኽእል ኢና ።እቲ ቀዳማይ ናይ ጉብዝና ዕድመ 11-14 ፡ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ናይ ጉብዝና ዕድመ 15-17፡ እቲ ድሑር ጉብዝና ዝበሃል ከኣ ካብ 18-21።ብተወሳኺ ኣብዚ ዕድመ እዚ ኣካላዊ ስነኣእምሮኣዊን ብሓሳብን ብትምህርትን እንዳጎበዙ ዝኸድሉ ዕድመ እዩ።ኣብዚ ናይ ምውዳእ ዕድመ ጉብዝና እምበኣር እቶም ኣብ ጉብዝና ዕድመ ዓጊቶምኹም ዝነበሩ ናገራት እትርድእሉ ግዜ እዩ። ኣካላተይ እንታይ የጋጥሞ? ኣብ ዕድመ ጉብዝና እቲ ኣካላትና ይዓቢ(ቁመትን ክብደትን)ኣብ መወዳእታ ከኣ ናብ እኹል ጉብዝና ይበጽሕ ማለት እዩ።ኣወዳት ክሳብ 16 ዕድመ ይነውሑ...

ኣልኮሆልን ሓሽሽን-ደቂ ኣንስትዮ

ሰክስን ኣልኮሆልን ሓሽሽን ኣድላይነት ናይ ኣልኮል ኣብ ሂወትና ዳርጋ ገለ ክፋል  መዘናግዒና ተቐይሩ  ኣሎ፡እዚ ጽቡቕ ተግባር ድዩ ወይስ ሕማቕ ?ንኽትፈርድ ከቢድ እዩ።ኣልኮል ብዓቐን ምስታይ ገለ ኣብ ኣካላትና ተዓጽዩ ዝነበረ ክፈትሕ ይኽእል እዩ፡ቁሩብ ጭንቂ የጉድል፡ሕብሪ ይውስኽን ንኹሎም ህዋሳትና ከኣ ጽቡቕ ስምዒት ይውስኸሎም። ኣብ መንጎ ዝጠቕመናን ዝጎድኣናን ናይ  ኣልኮል  ምስታይ ዘሎ ፍልልይ ኣዝዩ ንእሽቶ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ናብ ደረጃ  ስኽራን ኣብ እንበጽሓሉ ግዜ ነቶም ህዋሳትናን ስምዒትናን ነጥፈኦም ዘይ ገዛእ ርእስና ከኣ ንኸውን፡ጽቡቕን ሕማቕን ከኣ ክንፈላሊ ኣይንኽእልን፡ኣብዚ ደረጃ እዚ ከኣ እዩ ኣልኮል መዘናግዒ ምኻኑን ጥዕና ምኻኑን ተሪፉ ናብ ኣብ ከባቢ ዝተጻወደ መሳርሒ ኣጽዋር ዝዓይነቱ ኩነታት ዝቕየር።ኣልኮል ናይ ፍርዲ ወይ ምምዝዛን  ዓቕምና ይሃሲ እዩ ፡በዚ መሰረት ከኣ ቕድሚ ኣልኮል ምስታይና ዘይንገብሮም ዝነበርና  ናብ ዓመጽ ክንበጽሕን  ሓይሊ ክንጥቀምን ይገብረና ፡ከም ዝፍለጥ “ስኽራን ውድድር ኣይኮነን”ስለዚ ኣልኮል ኣብ ሂወትና ከሽካዕልል ኣይነፍቀደሉ።ብተወሳኺ ክንፈልጦን ክንጥንቀቐሉን ዝግበእና ኣልኮል ንሂወትና ሓደገኛ ምኻኡ ክንፈልጥ ይግባእ-ክንዕምጽ ንኽእል፡ከምኡ ውን ብጾታዊ ሕማማት ዝመሓላለፉ ሕማማት ክንተሓዝ ንኽእል፡ እቲ ዘስካሕክሕ ታሪኽ ናይ ጛል 20 ዓመት ናብ ማዕዶን ክትዘናጋዕ ዝኸደት፡” ብመዓሪብ” ዝተብሃለ ናይ ጋዜጣ ጽሑፍ ከምዝሕብሮ ኣብ ቅድሚ እቶም ኩሎም ኣብኡ ዝዘናገዑ ዝነበሩ ሰባት እያ ተዓሚጻ። ብዛዕባ ከቢድን ኣሰቃቕን ዝኮነ ፍጻሜታት እና እንዛረብ ዘሎና ገና ውን ብዛዕባ ሓላፍነት ናይቶም ወነንቲ ክለብ/መዘናገዒን ብዛዕባ እቶም ዝዘናገዑን እንመሃሮ ነገር ኣሎ፡እንተኾነ ግን እዚ ፍጻሜ እዚ ጥራሕ እዩ ንደገ ብምውጻኡ እንሰምዖ ዘሎና ምኽንያቱ ፍሉይ ስለዝኾነ ።ሕማቕ ዕድል ኮይኑ  ናይቶም ኣልኮል ዝሰትዩ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን  መንእሰያት ጾታዊ ዓመጽ ዝገጥሞም ቁጽሪ ኣዝዩ ብዙሕ እዩ።እዚ ማለት ግን ምስታይ ወይ ምዝንጋዕ ይትረፍ ማለት ኣይኮንን፡እንታይ ደኣ ነዚ ኣሰቃቒ ፍጻሜታት ኣብ ግምት ከነእትዎን  ክንፈልጦን ክንጥንቀቐሉን ንምዝኽኻር እዩ። እዚ ካብቲ ገለ መዘኻኸሪ እዩ፡ 1.ኣብ ጥራሕ ከብድኺ ኣይትስተዩ፡ቕድሚ ምውጻእኪ ገለ ብልዒ ኣካላትኪ ክትቆጻጻረሉ ብእትኽእልሉ ዓቐን ስተዪ፡ከምኡ ውን ኣካላዊ ድኻም ብዘይዘይገብረልኪ ዓቀን ስተዪ። 3.ምስ መሓዙትኪ እንተወጺእኪ ነሓድሕድክን ተሓላለዋ ፡እታ ሓንቲ  ካባኽን...
ኣልኮልን ሓሽሽን-ኣወዳት

ኣልኮልን ሓሽሽን-ኣወዳት

ናይዚ ኣርእስቲ ምኽሪ፡ሓሶት ናይ ኣልኮል ኣድላይነት ናይ ኣልኮል ዳርጋ ገለ ክፋል  መዘናገዒና ተቐይሩ  ኣሎ፡እዚ ጽቡቕ ተግባር ድዩ ወይስ ሕማቕ ?ንኽትፈርድ ከቢድ እዩ።ኣልኮል ብዓቐን ምስታይ ገለ ኣብ ኣካላትና ተዓጽዩ ዝነበረ ክፈትሕ ይኽእን እዩ፡ቁሩብ ጭንቂ የጉድል፡ንኹሎም ህዋሳትና ከኣ ጽቡቕ ስምዒት ይውስኸሎም። ኣብ መንጎ ዝጠቕመናን ዝጎድኣናን ናይ ኣልኮል ምስታይ ዘሎ ፍልልይ ኣዝዩ ንእሽቶ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ናብ ደረጃ  ስኽራን ኣብ እንበጽሓሉ ግዜ ነቶም ህዋሳትናን ስምዒትናን ነጥፈኦም ዘይገዛእ ርእስና ከኣ ንኸውን፡ጽቡቕን ሕማቕን ከኣ ክንፈላሊ ኣይንኽእልን፡ኣብዚ ደረጃ እዚ ከኣ እዩ ኣልኮል መዘናግዒ ምኻኑን ጥዕና ምኻኑን ተሪፉ ከም ኣብ ከባቢኻ ዝተጻወደ መሳርሒ ኣጽዋር ዝዓይነቱ ኩነታት ዝቕየር።ኣልኮል ናይ ፍርዲ ወይ ምምዝዛን  ዓቕምና ይሃሲ እዩ ፡በዚ መሰረት ከኣ ቕድሚ ኣልኮል ምስታይና ዘይንገብሮም ዝነበርና  ናብ ዓመጽ ክንበጽሕን  ሓይሊ ክንጥቀምን ይገብረና ፡ከም ዝፍለጥ “ስኽራን ውድድር ኣይኮነን”ስለዚ ኣልኮል ኣብ ሂወትና ከሽካዕልል ኣይነፍቀደሉ።ብተወሳኺ ክንፈልጦን ክንጥንቀቐሉን ዝግበእና ኣልኮል ንሂወትና ሓደገኛ ምኻኡ ክንፈልጥ ይግባእ-ክንዕምጽ ንኽእል፡ከምኡ ውን ብጾታዊ ሕማማት ዝመሓላለፉ ሕማማት ክንተሓዝ ንኽእል፡ እቲ ዘስካሕክሕ ታሪኽ ናይ ጛል 20 ዓመት ናብ ማዕዶን/መዘናገዒ ክትዘናጋዕ ዝኸደት፡” ብመዓሪብ” ዝተብሃለ ናይ ጋዜጣ ጽሑፍ ከምዝሕብሮ ኣብ ቅድሚ እቶም ኩሎም ኣብኡ ዝዘናገዑ ዝነበሩ ሰባት እያ ተዓሚጻ። ብዛዕባ ከቢድን ኣሰቃቕን ዝኮነ ፍጻሜታት ኢና እንዛረብ ዘሎና ገና ውን ብዛዕባ ሓላፍነት ናይቶም ወነንቲ ክለብ/መዘናገዒን ብዛዕባ እቶም ዝዘናገዑን እንመሃሮ ነገር ኣሎ፡እንተኾነ ግን እዚ ፍጻሜ እዚ ጥራሕ እዩ ንደገ ስለዝወጸ እንሰምዖ ዘሎና ምኽንያቱ ፍሉይ ስለዝኾነ ።ሕማቕ ዕድል ኮይኑ ናይቶም ኣልኮል ዝሰትዩ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን  መንእሰያት ጾታዊ ዓመጽ ዝገጥሞም ቁጽሪ ኣዝዩ ብዙሕ እዩ።እዚ ማለት ግን ምስታይ ወይ ምዝምንጋዕ ይትረፍ ማለት ኣይኮነን፡እንታይ ደኣ ነዚ ኣሰቃቒ ፍጻሜታት ኣብ ግምት ከነእትዎን ክንፈልጦን ክንጥንቀቐሉን ንምዝኽኻር እዩ።እዚ ዝስዕብ ገለ ካብቲ መዘኻኸሪ እዩ። 1.ገደብካ ተቆጻጸር።ኣካላትካ ክትቆጻጻረሉ ብእትኽእለሉ ዓቐን ስተ፡ብዙሕ ምስታይ ነቲ ናይ ውሳኔታት ዓቕምኻ ክሃስዮ ይኽእል እዩ። 2.ኣልኮል ኣብ እትሰትየሉ ግዜ ጾታዊ ርክብ ክትገብር እንተመዲብካ ፡ምናልባሽ ኮንዶም ንምጥቃም ኣካላትካ ዘይክትቆጻጸር ትኽእል ኢኻ...
ኮንዶም መዓስ ክወጽእ ከምዘሎዎ ብኸመይ ትፈልጥ

ኮንዶም መዓስ ክወጽእ ከምዘሎዎ ብኸመይ ትፈልጥ

 ቫይረስ HPV  ወይ ኢፒሎማ እንታይ እዩ? እዚ ቫይረስ ሃፐፒሎማ (HPV)ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፍ ኮይኑ ንደቂ ተባዕትዮን ኣንስትዮን ከኣ ይሃሲ ፡ኣብ መንእሰያት ልሙድ ተርእዮ እዩ ዳርጋ 80% ከኣ ኣብ መንእሰያት ይረአ;ልዕሊ 100 ዝኾኑ ዝተፈላለዩ ቫይረሳት ኣሎዉ፡መብዛሕትኦም ንሕማም ወይ ምልክታት ናይ ሕማም ዘኸትሉ ኣይኮኑን፡30 ካብኦም  ኣብ መትሎ ኣብ ኣፍን ኣብ ጎሮሮን ሕማም ዘኸትሉ እዮም፡ መብዛሕትኦም ደቂ ሰባት ነዚ ዓይነት ቫይረስ እዚ ብቐሊሉ እዮም ዘሸንፍዎ ፡ብሳዕቤናቱ ውን ብዙሕ ኣይሳቐዩን።ውሑዳት ክብኦም ጥራሕ እዮም ክባዘሑ ዝኽእሉ፡ መንሽሮ ኣብ ክሳድ ናይ ማህጸን፡ኣብ ብልዕትን  ኣብ ጎረሮን ወይ ኣብ ከባቢ መዓኮር መቁሰልትን ዕንፍሩርን  ኣብ ደቂ ኣንስትዮ የኸትል የኸትል።ኣብ ኣወዳት መንሽሮ ኣብ መትሎ መቁሰልቲን ጡብ ኣድግን ከኣ ኣብ ከባቢ መዓኮርን ኣብ ጎረሮን የኸትል። እቶም ንዕንፍሩር መሳሊ ጡብ ኣድጊ ዘኸትሉ ቫይረሳት፡ ነቲ  ኣብ ክሳድ  ማሕጸን ዝወጽእ መንሽሮ  ዘኽትል ኣይኮነን። እቲ ክታበት ኣብ ዝሰኣነሉ ግዜ ፡መብዛሕትኦም ጾታዊ ርክብ ዝፍጽሙ ደቂ ሰባት በዚ HPV ኣብ ሂወቶም ምሉእ ብሓደ ወይ ካብኡ ንላዕሊ  ብዝተፈላለዩ ዓይነት  ቫይረሳት  ክጥቕዑ ይኽእሉ።   በዚ HPV ቫይረስ ብኸመይ ትጥቃዕ?   ዝኾነ ዓይነት ጾታዊ ርክብ ዝፍጽም ወዲ ተባዕታይ ወይ ጛል ኣንስተይቲ ፡በቲ HPV ቫይረስ   ንኽጥቓዕ ኣብ ሓደጋ ይርከብ ፡መብዛሕትኦም ካብቶም ዝጥቕዑ ከኣ ምልክታት ኣይረኣዮምን።ትርጉም ናይዚ ከኣ ብዘይፍላጥ እቲ ቫይረስ ንኻልኦት ከመሓላልፉሎም ይኽእሉ ማለት እዩ። እቲ HPV ቫይረስ ካብ መጀመርታ ደረጃ ናይ ጾታዊ ርክብ ክመሓላለፍ ተኽእሎ ኣሎ፡እቲ ሰብ እቲ ቫይረስ ዘሎዎ እንተኾይኑ ብምትንኻፍ ናይ ቆርበት ምስ ቆርቤት ዋላ ክመሓላለፍ ይኽእል እዩ፡በዚ ምኽንያት እዩ ከኣ ኮንዶ ምሉእ ብምሉእ ካብቲ ቫይረስ ክከላኸል ዘይክእል ። ብHPV ቫይረስ ከምዝተጠቓዕኩ ብኸመይ እፈልጥ? HPV ቫይረስ ብዘይ ምልክታት እዩ ዝረአ ፡በዚ መሰረት ከኣ መብዛሕትኦም በዚ ቫይረስ እዚ ዝተጠቕዑ  ከም ዝተጠቕዑ ኣይፈልጡን። ምስ መንሽሮ ዝተሓዙ ዓይነታት፡መብዛሕትኤን ደቂ ኣንስትዮ ፓፕ ዝበሃል ምርመራ ድሕሪ ምግባር እዩ እቲ ቫይረስ ከምዘሎወን ዝገሃድ፡እዚ ፓፕ ዝበሃል ምርመራ ናይ ማሕጸን ምርመራ ኮይኑ ኣብ ከባቢ ክሳድ ናይ...
ንዓኻ ዝበለጸ መከላኸሊ ምኻኑስ ብኸመይ ትፈልጥ

ንዓኻ ዝበለጸ መከላኸሊ ምኻኑስ ብኸመይ ትፈልጥ

ኩልና ደስ ዘብል ጾታዊ ርክብ ክህልወና ንደሊ ንኸውን ፡ንስኻ ውን ብርግጽ ትደልሊ ትኸውን ፡ሓቂ ድዩ?ጎድኒ ጎድኒ እዚ ከኣ ናይ ጾታዊ ሕማማት ከም በዓል ኤች ኣይ ቪ ኤድስን  ምክልኻል ጥንስን  ኣፍፍልጦ ክህልወና ይግባእ፡ስለምንታይ?ንገዛእ ርእስኻን ንጥዕናኻን ክትሕሉ ስለዝግባእ፡ኣብ ጾታዊ ርክብ ክትዓግብን ደስ ኢሉካ ክትገብርን እንተኾንካ እቲ እትገብሮ ጾታዊ ርክብ ንጥዕናኻ ካብ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ዘየስግእን ናይ ዘይተደልየ ጥንሲ ስግኣታት ዘይብሉ ክኸውን ኣሎዎ፡ ቕድሚ ኩነት ኣየናይ መከላኸሊ እዩ ንዓኻ ዝበለጸ ክትውስን ይግባእ፡5 ምኽርታት ኣየናይ መከላኸሊ እዩ ዝበለጸ ንዓኻ 1.ካብዚ ተምሃር ብዛዕባ መከላኸሊ ማዕረ ክንድይ ዝኣክል ፍልጠት ኣሎካ?እቲ ኣርእስቲ ባዕልኻ ኣንብቦ  ካብኡ ባዕልኻ ኣየናይ መከላኸሊ እዩ ንዓኻ ዝበለጸ ትውስን ማለት እዩ።ኣማራጺታት መከላኸሊ ጥንሲ ውሑድ ከምዘይኮነ ዘክር፡ከኒና ፡ድያፍራግም፡ስፖንጅ፡መርፍእ ፡ናይ ማሕጸን፡ቫጃይናል ሪንግ (ኣብዚ ክሊክ ብምግባር ኣንብብ)ኮንዶም ጥራሕ እዩ ካብ ጥንስን ካብ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማትን ኤድስን ዝከላኸል። መብዛሕትኦም ክሳብ ሕጂ ዝተማህዙ መከላኸሊታት ንደቂ ኣንስትዮ ጥራሕ ዝተዳለዉ እዮም ፡ኮንዶምን ፡ምምካን ዘርእን ጥራሕ እዩ ወዲ ተባዕታይ ዝጥቐም እዚ ማለት ግን ወዲ ተባዕታይ ውን ካብ ጾታዊ ሕማም ንክልኻል ጥዕናኡን ጥዕና መጻምዱን ክሕሉ ይግባእ። 2.ብዛዕባዚ ተዛረብ መጻምዲ እንተደኣ ኣላትካ፡ብጾታዊ ርክብ ክትዓግብን ደስ ክብለካን ከምእትደሊ ሓብራ፣እዚ ንምግባር ከኣ ውሑስ ክትከውን ኣገዳሲ ምኻኑ ግለጸላ፡ኣየናይ መከላኸሊ ክትጥቀሙ ከምዘሎኩም ውን ምእንቲ ክትመርጹ ኣሳትፋ፡ብዛዕባ መከላኸሊ ዘንበብካዮ ውን ሓብራ፡ከንብብን ክፈልጥን ምእንቲ ከንብብ ውን ክትዕድምዮን ብሓንሳብ ኮንኩም መከላኸሊ ምእንቲ ክትጥቀሙን ኣሳትፋ። እቲ ኣብ መጎኹም ዘሎ ግልጽነትን ድልውነትን ነቲ ፍቕርኹምን ምሕዝነትኩምን ዘድልድል እዩ።ዘተ ናይ ክልተኹም ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ፡ካብቲ ብዛዕባ ካልእ እትዛረብዎ ኣርእስቲ ብዘይ ውሕድ ክትዘራረቡ ኣሎኩም፡ከም ዙረት/ምዝንጋዕ፡ትምህርቲ ስራሕን ካልእን፡ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ዘሎኩም ዘረባ ማዕረ ዝማዕበለ፡ጾታዊ ርክብኩም ከኣ ዝበለጸ ይኸውን። 3.ሓዳስ  መጻምዲ ስለዘላትካ ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ  ክትዛረብ  ትሓፍር ዶ ትኸውን? ሓድሽ መጻምዲ እንተደኣ ኣላትካ ፡ዳርጋ ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ምዝርራብ ኣሸጋሪ እዩ፡ ኮንዶም ብምጥቃም ጾታዊ ርክብ ክትፍጽም ይግባእ፡ብኮንዶም ምጥቃም ጾታዊ ሕማማት ከይመሓላለፈኩም ይከላኸል፡ዋላ እካ ዝኾነ ምልክታት ናይ ሕማም...
ብዛዕባ ሊቪኒስኪ ጥዕና ማእከል

ብዛዕባ ሊቪኒስኪ ጥዕና ማእከል

ብዛዕባ ሊቪኒስኪ ጥዕና ማእከልאודות מרפאת לוינסקי ጥዕና ማእከል ሊቪኒስኪ ናይ ኣውራጃ ተልኣቢብ ናይ ማሕበራዊ ጥዕና ማእከል ኮይኑ ብዛዕባ  ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ኣብ ምርካብን ምፍዋስን ከኣ ይነጥፍ።እዚ ናይ ጥዕና ማእከል ከኣ ብ2002 ዓ/ም ብምኽንያት ብዝሒ ተለከፍቲ ናይ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ብፍላይ ከኣ ሕማም ጅግል  ኣብ  መወዳእታ ተስዓታት ዝጀመረ ሕማም  ብፍላይ ከኣ ኣብ ዞባታት ተልኣቢብ  ተርእዮታት ንግዲ ደቀንስትዮ እንዳበዝሐ ብምምጻኡ ምኽንያት ብምግባር ዝቖመ ናይ ጥዕና ማእከል እዩ።እዛ ናይ ጥዕና ማእከል ብዘይክፍሊት  ብጥርሑ  ኣገልግሎት ትህብ  ምስ ካልኦት  ኣብ ዓለም ዘሎዋ ናይ ጾታዊ ሕማማት  ጥዕና ማእከላት ብዝመሳሰል ማሕበራውን ናይ ጥዕና ኣገልግሎትን  ትህብ፡ከምኡ ውን ምስ ናይ ኣመሪካን ጾታዊ ሕማማት ምክልኻል (ሲ ዲ ሲ)ብምስምማዕ  ትነጥፍ። ኣገልግሎት ኣብ ጥዕና ማእከል ኩሉ ዓይነት ኣገልግሎት ብነጻ ብዘይክፍሊት እዩ፡ንኹሉ ኣገልግሎት ንዘድልዮ ከኣ ኣገልግሎት ይህብ፡ኣብ ዕድመ ኣይምርኮስን፡ጾታ ፡ቦታ፡ዜግነት ወይ ስራሕ ብዘይ ኣፈላላይ ኣገልግሎት ይህብ።እቲ ኣገልግሎት ነዚ ዝስዕብ የጠቓልል ምርመራ(እዚ ምስ ዶክተር ወይ ኣማኻሪ ብምምኻር ወይ ዘተ ብምግባር ብቆጸራ ይፍጸም) መድሃኒት ብዛዕባ ውሑስ ጾታዊ ርክብን ናይ ጾታዊ ርክብ ሕማማትን መምረሕን ምኽርን ምሃብ ከከም ኣድላይነቱ ናይ ማሕበራዊ ጉዳያት መድሃኒት ምቕባል እቲ ኣብዚ ናይ ጥዕና ማእከል ዝግበር ምርመራታት ብውሳኔ ናይ ዶክተር/ኣማኻሪ/ት ከም ሚዛን ሞያኦምን ዝጠዓሞምን ከከም ኩነታቱ እቲ ምርመራታት ይውሰንን ይፍጸምን። ዓይነት ንጥፈታት  ናይቲ ጥዕና ማእከል እዛ ናይ ጥዕና ማእከ ልቪኒስኪ ንኹሉ ጾታዊ ርክብ ዝገበረ ሰብ ኣገልግሎት ንመሃብ ትዕድም፡ንኹሎም ካብ ጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ኤች ኣይ ቪ ንኸይጥቅዑ መርመራ ክገብሩ ንዝደልዩ ኣገልግሎት ንመሃብ ድልውቲ እያ። ካብቶም ናብዚ ሕክምና ዝመጹ ገለ ኣባላት ደቂ ተብዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ኣብ  ዝሙት ዝሰርሑ ፡ሓሽሽ ዝሸጡን ዝሸጣን፡ኣወዳት ምስ ኣወዳት ጾታዊ ርክብ ዝገብሩ፡ኣወዳትን ኣዋልድን ምስ ብዙሓትን ዝተፈላለዩን ሰባት ጾታዊ ርክብ ዝፍጽሙ፡ካብ ብ ኤች ኣይ ቪ ዝተለኽፋ ሃገራት ዝመጹ ሰባት ወይ ከኣ ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ከም ዝተለኽፉ ዝጠራጠሩ ሰባት ። ነዚ ናይ ጥዕና ማእከል ልቪኒስኪ ዝተፈለለዩ  ንንጥፈታት ናይዚ ሕክምና ዘተባብዕ...
ንዓኻ ዝበለጸ መከላኸሊ ኣየናይ ምኻኡ ብኸመይ ትፈልጥ

ንዓኻ ዝበለጸ መከላኸሊ ኣየናይ ምኻኡ ብኸመይ ትፈልጥ

ኩልና ደስ ዘብል ጾታዊ ርክብን ጥዕናኡ ዝሓለወን ክህልወና ንደሊ ኢና ።ንስኻ ውን ብርግጽ ትደሊ ትኸውን፡ ሓቒ ድዩ?ምስኡ ብተማሳሳሊ ከኣ ብዛዕባ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ከም በዓል ኤድስ ኣፍልጦ ክህልወና  ይግባእ።ስለምንታይ?ምኽንያቱ ንጥዕናኻ ክትከናኸን ውን ስለዝግባእ።ጾታዊ ርክብ ንኽትገብር ውሑስን ደስ ኢሉካን ክትገብሮ ይግባእ ብድሕሪ ጾታዊ ርክብ ግን ብዛዕባ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ከም በዓል ኤድስ ከይትጥቃዕ ቕድመ ኩነት ክትጥንቐቕ ኣሎካ-  ኣብ ኩሉ ዓይነት  ጾታዊ ርክብ ከኣ ብኮንዶም ክትጥቀም እዞም 5 ምኽርታት ኣየናይ መከላኸሊ እዩ ዝበለጸ ንዓኻ ንኽትመርጽ ክሕግዙኻ እዮም 1.ካብዚ ተምሃር “ፍልጠት ሓይሊ እዩ “ከምዝበሃል፡ኣይኮነን? እቲ ኣርእስቲ ባዕልኻ ኣንብቦ ካብኡ ባዕልኻ ኣየናይ መከላኸሊ እዩ ንዓኻ ዝበለጸን ትውስን ማለት እዩ።ኣማራጺታት መከላኸሊ ጥንሲ ውሑድ ከምዘይኮነ ዘክር፡ከኒና ፡ድያፍራግም፡ስፖንጅ፡መርፍእ ፡ናይ ማሕጸን፡ቫጃይናል ሪንግ (ኣብዚ ክሊክ ብምግባር ኣንብቢ)ኮንዶም ናይ ደቂ ኣንስትዮ ጥራሕ ግን ካብ ጥንስን ካብ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማትን ኤድስን  ይከላኸል። ክሳብ ሕጂ ካብ ዝተማህዙ መብዛሕትኡ መከላኸሊ ደቂ ኣንስትዮ ጥራሕ ዝጥቀማሉ እዩ፡ኮንዶምን ናይ ዘርኢ መምከንትን ጥራሕ እዮም ደቂ ተባዕትዮ ክጥቀሙ ዝኽእሉ።፡እዚ ነገራት እዚ ግን እቲ ትኽክለኛ ዝኾነ ነገር ንኽትገብርን ሓላፍነት ክወስድን ዝግድብ ኣይኮነን።፡መከላኸሊ ምጥቃም ከኣ ንዓኻን ንመጻምድኻን ውሕስነት ስለዝኾነ። ንዓና ዝኸውን መተሓሳሰቢ፡ኩሉ ዓይነት መከላኸሊ ከም ዝግባእ ከምብሓድሽ ክኽፈት ኣሎዎ፡ንኣብነት፡እቲ ገጽ ናይ መከላኸሊ http://www.ladaat.org.il/index.php?dir=site&page=articles&op=item&cs=3004 2.ብዛዕባዚ ተዛረብ ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ክትዛረብ ቁሩብ ዘሕፍር ክኸውን ይኽእል እዩ፡ብፍላይ ከኣ እቲ ዕላል ኣንፈቱ ናበይ ምኻኑ እንተዘይፈሊጥና ።ስለዚ ድልውነት ናትካ ጥራሕ እዩ ዝሕግዝ። መጻምዲ እንተደኣ ኣላትካ፡ብጾታዊ ርክብ ክትዓግብን ደስ ክብለካን ከምእትደሊ ሓብራ፣እዚ ንምግባር ከኣ ውሑስ ክትከውን ኣገዳሲ ምኻኑ ግለጸላ፡ኣየናይ መከላኸሊ ክትጥቀሙ ከምዘሎኩም ውን ምእንቲ ክትመርጹ ኣሳትፋ፡ብዛዕባ መከላኸሊ ዘንበብካዮ ውን ሓብራ፡ከተንብብን ክትፈልጥን ምእንቲ ከኣ ከተንብብ ክትዕድማን ብሓንሳብ ኮንኩም መከላኸሊ ምእንቲ ክትጥቀሙን ክትዕድማ ውን ትኽእል ኢኺ። እቲ ኣብ መጎኹም ዘሎ ግልጽነትን ድልውነትን ነቲ ፍቕርኹምን ምሕዝነትኩምን ዘደልድል እዩ።ዘተ ናይ ክልቴኹም ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ፡ካብቲ ብዛዕባ ካልእ እትዛረብዎ ኣርእስቲ ብዘይ ውሑድ ክትዘራረቡ ኣሎኩም፡ከም ዙረት/ምዝንጋዕ፡ትምህርቲ ስራሕን ካልእን፡ብዛዕባ ጾታዊ...
ቅድሚ  ንHIV(PrEP)ምጥቃዕካ  መከላኸሊ መድሓኒት

ቅድሚ ንHIV(PrEP)ምጥቃዕካ መከላኸሊ መድሓኒት

 ቅድሚ  ንHIV(PrEP)ምጥቃዕካ  መከላኸሊ መድሓኒት መእተዊ ኣብ ሓምለ 2015 ኣብ ዝተገብረ ጸብጻብ 34 ሚልዮን ደቂ ሰባት ብHIV ተታሒዞም ከምዘሎዉ ተረጋጊጹ።ካብ ኤች ኣይ ቪ ክንከላኸለሎም እንኽእል መንገድታት  ኣሎዉ ፡ትኽክለኛ  ኣጠቓቕማ ኮንዶም ምዝውታር፡ብናይ ሓደ ግዜ መርፍእ ምጥቓምን ካልእን።እዚ ኣጠቓቕማ እዚ ካብ ብኤች ኣይቪ ምምሕልላፍ ገለ ምኢታዊት ኣብ ገለ ሃገራት ምጉዳል ተራእዩ  እዩ፡ኣብ ገለ ቦታታት ግን እዚ ቫይረስ ይላባዕ ኣሎ።ናይ ኤች ኣይቪ ክታበት ንምርካብ ጻዕርታት ዋላ ብዙሕ እንተኾነ ግን ፍረ ዘሎዎ ኣይኮነን ፡እቲ መድሃኒት ውን ደረጃኡ ዝሓለወን ዘተኣማምንን ኣይኮነን፡እንተኾነ ግን ሚንስትሪ ጥዕና ዓለም (WHO)ሓድሽ ዘዳሎዎ ቀረብ ከምዝብሎ ኣብ ናይ ኤች ኣይ ቪ ቫይረስ ምምሕልላፍ ሓደጋ ዝርከቡ ሰባት  ግን ዘይተጠቕዑ ቕድሚ በቲ ሕማም ምጥቃዖም ዝወስድዎ መድሃኒት ከም ዘዳለወ ዝፍለጥ እዩ። PrEP እንታይ እዩ? ሓድሽ ምሕጽንታ ናይ ውድብ ጥዕና ዓለም ከም ዝመኽሮ ፡ናይ ኤች ኣይ ቪ ምርመራ ዝገበሩ ሰባት መዓልታዊ መድሃኒት ንኽወስዱ ዝብል እዩ፡እዚ ከኣ ካብ ምምሕልላፍ ንምክልኻል እዩ።እዚ ቀረብ እዚ ከኣ ቕድሚ ነቲ ቫይረስ ምቅላዕካ ምክልኻል እዩ ዝብል(pre-exposure prophylaxis ብሓጺሩ  PrEP)ይበሃል። እዚ ይሰርሕ ዶ? እዚ ክሳብ ሕጂ ዝተገብረ መድሃኒታት ኣብ ክልተ ዓይነት ሕብረተሰብ  ዝተመርኮሰ እዩ፡እቲ ቀዳማይ ጉጅለ ኣወዳትን ኣዋልድን፡ምስ ኣወዳት ጾታዊ ርክብ ዝፍጽሙ እዮም፡እቶም ካልኣይ ጉጅለ ከኣ ክልተ መጻምዲ ኮይኖም እቲ ሓደ  ኤች ኣይ ቪ ነገቲቨ እቲ ካልኣይ ከኣ ፖዘቲቭ ኣብ ዝኾኑ ሰባት እዩ።እቶም ነዚ መድሃኒት እዚ ፈተነታት ዝገበሩ ውጽኢታዊ ምኻኑ እዮም ዝገልጹ።  ውድብ ጥዕና ዓለም-በዚ ዝስዕብ ኣገባብ እቲ PrEP ክወሃብ ከም ዘሎዎ ይመክር። 1, ኣብ ኤች ኣይ ቪ ብብዝሒ ዝመሓላለፈለን ሃገራት እቲ መድሃኒት  ነቲ ኤች ኣይ ቪ ነገቲቨ  ዝኾነ መጻምዲ ወይ ነታ መጻምዲ እቲ PrEp  ይወሃብ። 2.ኣብተን ኤች ኣይ ቪ  ኣወዳት ምስ ኣወዳት ጾታዊ ርክብ ዝፍጹሙለን ሃገራት ከኣ እቲ መድሃኒት PrEP ነቶም ኣብ ኣወዳት ኣብ ልዕሊ ኣወዳት ጾታዊ ርክብ ንዝገብሩ ይወሃብ። ማጂክ ፒልልስ ዝበሃል ዘንጸባርቅ ወርቂ ኣይኮነን   እቲ ናይ ከኒና መድሃኒት ቀሊል...